نقدي بر نظرية اشتقاق اصطلاح كاباليسم از اسم خاصّ « قابيل»: خطاي ريشه‌شناسي عاميانه

مقالة حاضر جُستاري انتقادي است دربارة مردود دانستن نظرية اشتقاق اصطلاح كاباليسم از اسم خاصّ «قابيل». در اين مقاله نگارنده مي‌كوشد با استفاده از اصول زبانشناسي و ريشه‌شناسي نشان دهد كه از نظر ريشه‌شناسي، واژگانِ «قابيل» و «كابالا » (و مشتقات آن يعني كاباليسم، كاباليست و ساير واژگان هم‌ريشه با آن) از ريشه‌هايي متفاوت و با معانيِ متفاوت اشتقاق يافته و تنها شباهت‌هاي آوايي بين اين دو واژه موجب خطاي فوق گشته به گونه‌اي كه اكنون هرگونه تشكيك در اين باره نادرست خوانده مي‌شود. تفكّر رايج در ميان منتقدان و آگاهانِ كاباليسم آن است كه اين اصطلاح مشتق از نام «قابيل» فرزند اول حضرت آدم (ع) دانسته و از آن رو پديداري آن را نيز تداوم جريان و نگرش قابيلي دانسته و به همين خاطر كاباليسم را از جمله مكتب‌هاي عرفاني فاقد اعتبار مي‌دانند. يافته‌ها نشان مي‌دهند كه برداشت فوق فاقد هرگونه اعتبار زبانشناختي و ريشه‌شناسيِ واژگان بوده و در واقع نوعي نگرش زبانشناسي عاميانه مي‌باشد. همچنين بررسي‌هاي معنايي و آوايي نشان مي‌دهند كه واژگان «قابيل» و «كابالا» از دو ريشة كاملاً متفاوت بوده و هيچ ارتباط معنايي و واژگاني بين آنها برقرار نيست. كاباليسم از نظر واژگاني مشتق از واژة عبريِ «كبالا » يا «كابالا» به معناي «دريافت » بوده و از نظر اصطلاحي به معناي «سنّت » است. صورت معرّب آن همان فعل «قَبَلَ» با مفهوم «پذيرفتن و دريافتن» هم اكنون در زبان عربي به كار مي‌رود. تغييرات آوايي در صورتِ عربي واژة «كابالا» به صورت نظام‌مند مؤيّد نادرست بودن برداشت ريشه‌شناختي نادرست و رايج است.