مطالعه ژنتيكي عامل بيماري زنگ زرد گندم و ميزبان آن در شرايط گلخانه

زنگ زرد Puccinia striiformis Westend f. sp. tritici ، مهمترين بيماري گندم در سرتاسر جهان و از جمله ايران از لحاظ ميزان خسارت وارده به محصول گندم مي­باشد. مطمئن­ترين روش جهت كنترل اين بيماري، استفاده از ارقام مقاوم مي­باشد. ساير روش­ها بازدهي لازم را ندارند و كنترل بيماري بطور كامل صورت نمي­پذيرد. تعيين نژاد عامل بيماري و بررسي ميزان مقاومت ميزبان در مراحل مختلف رشدي جهت تهيه ارقام مقاوم به زنگ زرد، كاملاً ضروري است. به منظور بررسي و ارزيابي مقاومت نسبت به بيماري زنگ زرد، 14 لاين پيشرفته گندم به همراه رقم حساس بولاني به عنوان شاهد، كه مجموعا 15 ژنوتيپ گندم در قالب طرح بلوك­هاي كامل تصادفي با سه تكرار كشت و در مرحله گياهچه­اي در شرايط گلخانه با سه نژاد 166E14A+،70E34A+ و 70E10A+ مورد آزمايش قرار گرفتند. تيپ آلودگي ژنوتيپ­ها 20 روز پس از مايه­زني اندازه گيري شد. نتايج تجزيه واريانس نشان داد كه در شرايط اين نژاد بين ژنوتيپ­هاي گندم براي تيپ آلودگي اختلاف بسيار معني داري وجود دارد. 40 درصد ژنوتيپ­ها نسبت به هر سه نژاد زنگ زرد حساس و 40 درصد ژنوتيپ­ها نسبت به نژادها داراي واكنش نيمه مقاوم تا نيمه حساس و 20 درصد ژنوتيپ­ها (M-85-7، Sep59، DN-11) نسبت به تمام نژادهاي مورد مطالعه داراي مقاومت كامل بودند، ژنوتيپ­هاي مقاوم مذكور داراي ژن­هاي مقاومت از نوع گياهچه­اي­ مي­باشند كه مي­توان از آنها به عنوان منابع مقاومت نسبت به اين نژادها در برنامه­هاي اصلاحي استفاده نمود.