عوامل روانشناختي- اجتماعي همبسته با فعاليت‌بدني در اوقات فراغت دانشجويان دانشگاه شيراز

امروزه ميزان فعاليت بدني جمعيت گسترده اي از مردم جهان در دهه هاي اخير رو به كاهش گذاشته است به طوريكه كه آمار نشان مي دهد، 3/31 درصد از افراد بالاي 15 سال جهان، كاملاً غير فعال بوده و هيچ گونه فعاليت بدني ندارند (1). از اين رو براي مقابله با اثرات منفي بي تحركي، شناخت و سهم هر يك از عوامل مؤثر بر فعاليت بدني از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. در اين بين توجه اندك به مكانيسم هاي رفتاري افراد مي‌تواند به عدم شناخت عوامل تأثيرگذار بر رفتار مبتني بر فعاليت بدني آنان منجر شد. بنابراين براي شناخت فرد، بايد حوزه هاي رفتاري او در قالب متغيرهايي نظير رواني- اجتماعي، مورد بررسي قرار گيرد (2). احساس خود كارآمدي، حمايت اجتماعي، هنجار اجتماعي و الگوگيري به عنوان متغيرهاي كليدي و تشكيل دهنده عوامل رواني- اجتماعي شناخته شده مي باشند (4). خودكارآمدي، بعدي از تئوري يادگيري اجتماعي بَندورا (1977) است كه با اعتماد به نفس شخص در توانايي انجام رفتاري خاص، حتي در شرايط دشوار، در ارتباط است. حمايت اجتماعي مشتمل بر اقدامات مادي يا غير مادي (پول، تشويق كردن، راهنمايي كردن و...) از سوي ديگران است كه جهت تسهيل در شكل گيري يا تداوم يك رفتار انجام مي شود (2). هنجار اجتماعي به ميزان آگاهي و اعتقاد فرد و اطرافيان او مانند دوستان و والدين در مورد انجام يك رفتار، اشاره دارد. به طور مثال، افرادي كه از هنجار اجتماعي بالاتري برخوردارند، فعاليت هاي ورزشي و بدني منظم و پيوسته اي دارند (4). در همين رابطه، لو و همكاران (2017)، نشان دادند كه خودكارآمدي و حمايت اجتماعي والدين و دوستان، با ميزان و شدت فعاليت-بدني اوقات فراغت افراد، رابطه مستقيم و معناداري دارد (3). بنابراين با توجه به تأثير فرآيندهاي رفتاري و اجتماعي افراد در در مورد انجام يا عدم انجام كاري، پژوهش حاضر قصد دارد به اين پرسش پاسخ دهد كه سهم هر يك از عوامل رواني- اجتماعي در تبيين فعاليت بدني دانشجويان دانشگاه شيراز به چه ميزان مي‌باشد؟