تجلي هندسه در معماري ايراني اسلامي

در شكل‌هاي مختلف موجود در طبيعت نسبت‌هاي معيني را مي‌توان مشاهده كرد. اين نسبت هندسي تابع اصول انتزاعي و فراطبيعي با اعتقاد بر مقدس بودن موضوع خود و داراي يك زبان نمادين با ويژگي‌هاي روحاني دانسته شده‌اند، از اين رو آن‌ها را هندسه مقدس ناميده‌اند. بسياري از وضعيت‌هاي فيزيكي و يا غيرفيزيكي همچون حال و هوا و احساس براي اهداف طراحي معماري اكتشاف نشده‌اند. براي ساختن يك بنا از نخستين گام‌ها تا مراحل پاياني، نيازمند دانش هندسه هستيم. يكي از پرسش‌هاي متداول در معماري گذشته، چگونگي اجراي تناسبات و تقسيم‌بندي‌ها در معماري سنتي، بدون داشتن ابزار امروزي است. طبيعت دستاورد بهترين معمار، خداوند، همواره براي معماران سرچشمه الهام بوده و به مثابه يك متن، دربردارنده واژگان و نشانه‌هاي بصري است كه ذهن مخاطب را به رمزگشايي، تركيب و ساخت معنا هدايت مي‌كند. سؤالي كه مطرح مي‌شود اين است كه در معماري اسلامي مقصود از خلق نقش‌هاي هندسي پيچيده بر ديوارهاي مساجد و بقعه‌ها چيست؟ كنكاش يك مؤلفه مانند الهام از طبيعت و بررسي تحليلي آن در دو شرايط متفاوت، مي‌تواند در يافتن حقايقي متناسب با زمينه‌هاي متفاوت موثر واقع شود. اهميت و ضرورت اين موضوع، در به چالش كشيدن طراحان براي فكر كردن به جنبه‌هاي مختلف هندسي و غنابخشي به كيفيت طراحي است. با توجه به رويكرد دوگانه در مقاله، روش تحقيق به فراخور مطلب، كمى و مبتنى بر علوم محض يا كيفى بوده است.