نظريه چارچوب نقد ادبي اسلامي

يكي از مهمترين وجامع ترين تقسيم بندي هايي كه براي نقد ادبي انجام گرفته است ، تقسيم بندي نقد ادبي بر اساس سه عنصر: پديد آورنده )مولف( ، متن و مخاطب است . هر چند درباره ي هركدام ازاضلاع اين مثلث نقدي ، نظريه هاي مختلفي اراِئه شده است ، اما نمي توان وام گيري نظريه هاي نقد ادبي غربي از افكار فلسفي غربي را ناديده گرفت . چرا كه بيشتر نقد هاي معاصر غربي در نهايت به مفهوم كثرت گرايي يا پوچ گرايي ومانند آن مي انجامد ودر نتيجه ، ناخود آگاه در تغيير ديدگاه ها ي مخاطبين تاثير دارد .واز آن جا كه ديدگاه ها بدون داشتن شاخص ، مصون از تاثير پذيري نيستند ، ضرورت وجودشاخصي به عنوان نقد ادبي اسلامي كه خاستگاه آن دين وفلسفه اسلامي باشد ، بيش از پيش احساس مي شود . به همين خاطر اصل نظريه را از منبع اصلي اسلام -قرآن كريم - كه شاهكاري ادبي ونقدي وهنري نيزمحسوب مي شود برگزيديم كه مي تواند كاملترين وجامعترين ديد گاه اسلام ، در باره ادبيات اسلامي ونقد ادبيات اسلامي باشد . با توجه به معناي آيه ها ي 26 - 24 سوره ابراهيم ، نظريه نقد ادبي اسلامي از ساز واره درخت در دو معناي طيبه وخبيثه استفاده مي كند . و همان گونه كه يك درخت داراي اجزايي مختلفي است وكاركرد هاي مختلفي دارد ، نقد ادبي اسلامي نيز داراي عناصر مختلف وكاركرد هاي مختلفي است . بر اساس رهيافت هايي كه از آيات مذكور به دست مي آيد ، در نقد ادبي اسلامي اجزاي يك اثر به اجزاي يك درخت تشبيه شده است . به گونه اي كه در اين رهيافت ها : ريشه به مثابه ي مولف است و دين، فلسفه، اجتماع و مانند آن عناصري هستند كه ريشه از آن ها براي تقويت خود ، تنه وثمر استفاده مي كند. همچنين تنه درخت به مثابه متن است و در آن جانمايه درخت به عنوان محتوا يا معنا وپوست درخت به عنوان لفظ محسوب مي شود. و كار كرد هاي مختلف درخت ، به مثابه ي كاكرد هاي مختلف ادبيات است .وتاثير ونتيجه ثمر درخت نيزمانند تاثير اثر بر مخاطب وبهره گيري هاي مختلف مخاطب از اثر به شمار مي آيد