بررسي كاركرد بلاغي گزاره‌هاي انشايي درمثنوي مولوي

گزاره‌هاي انشايي يكي از مباحث مهم در علم معاني است. علمي كه لايه‌هاي پنهاني زبان را مي‌كاود و بلاغت سخن و كلام را افزون مي‌سازد. علم معاني، دانش ادبيات زبان است. در بلاغت سنّتي گزاره‌هاي انشايي را در برابرگزاره‌هاي خبري مطرح و آن را به انشاي طلبي و غيرطلبي تقسيم مي‌كنند كه انشاي طلبي شامل گزاره‌هاي امري و نهي، پرسشي، تمنّي و ندا و دعا است. سخنوران در گذار خود از دستور و نحو، به حوزۀ نكته‌سنجي‌هاي بليغ روي مي‌آورند و حال و مقام مخاطب و موضوع، موجب مي‌شود كه گزاره‌هاي انشايي از ظاهر دستوري خود عدول كند و معنيِ معني آن كه همان كاركرد بلاغي كلام است چشمگيرشود. در اين پژوهش، گزاره‌هاي انشايي داستان‌واره‌هاي موسي در مثنوي مولوي تحليل و بررسي شد. با بررسي گفتمان‌ها درجملات، معاني نهفته دركلام چندين برابربيشتر مي‌شود؛ زيرا حيات اصلي زبان مديون گفتگو است. دراين مقاله گفتگوهاي موسي درمثنوي ازنظرجملات انشايي بررسي شد. مولوي ازكاركردهاي ترغيبي و همدلي زبان بسيار بهره برده است كه در گزاره‌هاي امري و ندايي و نيز پرسشي نمود يافته است تا شيوة خطابي و منبري خود را بليغ‌تر و مؤثّرتر كند.