بررسي دو شاخص راندمان مصرف آب و استفاده موثر از آب در تعيين عملكرد و تحمل خشكي گياهان زراعي در ديم­زارهاي مناطق خشك

راندمان مصرف اب (WUE) به معناي توليد بيشتر در واحد آب مصرفي، اغلب به عنوان يكي از متغيرهاي تعيين عملكرد و ميزان تحمل به تنش خشكي در ديمزارهاي مناطق خشك و نيمه خشك در نظر گرفته مي­شود. انچه در اين مقاله مورد بحث قرار گرفته است، اين است كه گزينش ژنوتيپ هاي گياهان زراعي بر مبناي راندمان مصرف آب در برنامه هاي به­نژادي ميتواند نااميد كننده بوده و به كاهش عملكرد و ميزان تحمل به خشكي بيانجامد. ماداميكه كه امكان تغيير بيوشيمي فتوسنتز از مسيرهاي ژنتيكي وجود نداشته باشد، افزايش راندمان مصرف اب گياهان عموما از مسير كاهش تعرق و مصرف آب ، امكان پذير است يعني دو فرايندي كه اهميتي كليدي در عملكرد گياهان زراعي دارند. از آنجايي كه توليد ماده خشك شديدا به ميزان تعرق گياه وابسته است لذا به­نژادي بر مبناي حداكثر بهره­گيري از رطوبت در پشتيباني از تعرق گياه، هدف اصلي در رابطه با بهبود عملكرد در ديم­زارهاي مناطق خشك مي­باشد. استفاده موثر از اب (EUW) به معناي بهره گيري حداكثري از رطوبت خاك در مسير تعرق روزنه اي و همزمان كاهش ميزان تعرق غير روزنه اي و نيز تبخير و هدررفت آب از سطح خاك مي­باشد. قابليت گياه در زمينه تنظيم اسمزي تحت شرايط تنش خشكي و نيز واجد بودن سيستم ريشه اي عميق دو ويژگي هستند كه امكان نيل به اين مقصود را فراهم مي­نمايند. افزايش ميزان مصرف اب تحت تاثير سيستم ريشه اي گسترده و قابليت تنظيم اسمزي به افت راندمان مصرف آب مي­انجامد در حاليكه مصرف بيشتر آب به طور موثر و در مسير تعرق روزنه اي با افزايش تحمل به خشكي و عملكرد بالاتر همراه است. بي مفهوم نيست كه WUE و EUW به صورت عكس نوشته مي­شوند چرا كه در عمل نيز در ديمزارهاي مناطق خشك، عموما WUE بالاتر با EUW كمتر همراه است و برعكس.