بررسي آسيب‌شناسانۀ نقش كتاب‌هاي درسي در توليد علم (مطالعۀ موردي:كتاب‌هاي زبان و ادبيات فارسي مقطع متوسطه)

هدف مقاله توجّه به عواملي است كه مي‌تواند كتاب‌ درسي را به مانعي براي فراگيري علم و توليد آن تبديل ‌كند. روش تحقيق توصيفي پيمايشي است و براي گردآوري داده‌ها علاوه بر استفاده از پرسشنامۀ نظرسنجي متخصّصان امر آموزش، مطالعۀ كتابخانه‌اي در كتاب‌هاي رسمي آموزشي زبان و ادبيات فارسي، براي دسته‌بندي مؤلفه‌هاي توليد علم و استخراج نمونه‌ها انجام شده است. در نتيجه نظر دبيران متخصّص نشان مي‌دهد كه مهارت‎هاي زباني و ادبي دانش‌آموختگان(خروجي‌هاي آموزش و پرورش) پس از طي دورۀ دوازده‌سالۀ تحصيل، وضعيّت مطلوبي ندارد و آموزش‌هاي دورۀ تحصيل، آنان را براي ورود به جامعه و دانشگاه آماده نكرده است. از سوي ديگر، كتاب‌هاي درسي در نظام آموزشي متمركز ايران، مهمّترين برون‌داد مكتوب آموزشي كشور به شمار مي‌آيند و بخشي از عدم رضايت متخصّصان از وضعيّت مهارت‌هاي زباني و ادبي دانش‌آموختگان به اين كتاب‌ها و مشكلات محتوايي، ساختاري، زباني و فنّي موجود در آنها باز مي‌گردد. اين مشكلات از تأثيرگذاري جريان آموزش مي‌كاهد و با اختلال در مراحل ياددهي ـ يادگيري از موانع توليد علم محسوب مي‌شود. سلامت آموزش درگرو بررسي مستمر كتاب‎هاي درسي و ارزشيابي دقيق و مداوم وضعيّت آموزشي است. بي‌توجّهي به روزآمدي كتاب‌هاي درسي به‌ويژه در حوزۀ زبان و ادبيات فارسي، خلاقيت‌ محور نبودن كتاب‌ها، تناقض ميان آموزش‌هاي مستقيم با آموزش‌هاي تلويحي و ضمني، ناهماهنگي با ساير سازمان‌هاي علمي كشور، دانش‌محوري بودن آموزش و ناديده گرفتن مهارت‌ها از دلايلي است كه چرخۀ آموزش را در اين حوزه ناتوان و غيرمؤثر كرده است.