نقد و بررسي داستان«بند» دولت آبادي (بر پايه ي شاخصه هاي مكتب رئاليسم)

چكيده رئاليسم جنبش ادبي است كه در اواخر نيمه اول قرن نوزدهم آغاز شد و هنوز هم قدر و اعتبار ويژه‌اي در ادبيات امروز جهان و رمان نويسي جديد دارد. اين مكتب ادبي كه در برابر رمانتيسم شكل گرفت با تكيه بر دنياي واقع و عينيت گرايي، ركن هاي اصلي نظام فكري رمانتيك‌ها را در هم نورديد. بالزاك را مي‌توان پيشواي مسلم رئاليسم دانست كه با انتشار مجموعه آثار خود با عنوان «كمدي انساني» تأثير ژرفي بر عالم ادب گذاشت. او برخلاف رمانتيك‌ها به جاي تكيه بر تخيل، دنياي ذهني و فردگرايي، اجتماع روزگار خود را به همه‌ي ويژگي‌هايش به صورت واقعي وعيني بدون دخالت ديدگاه‌هاي شخصي خود به نمايش گذاشت. يكي از پيروان اين مكتب ادبي در ايران، محمود دولت آبادي است. در اين پژوهش، داستان كوتاه «بند» از مجموعه داستان «ادبار و آينه» بر اساس اصول و معيارهاي مكتب رئاليسم به ويژه با تأكيد بر سه عنصر موضوع، توصيف و شخصيت‌پردازي تحليل و بررسي شده است. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد دولت‌آبادي در اين اثر با نمايش برشي خاص و واقعي از زندگي اجتماعي و افراد آن و رابطه‌ي دو سويه‌ي بين آن‌ها، داستاني رئال آفريده است. نويسنده در اين اثر به دنبال رابطه‌ي دروني بين پديده هاست و ريشه‌ي رفتارهاي شخصيت‌هاي داستاني را در شرايط اجتماعي، اقتصادي آن روزگار مي‌جويد. در اين اثر مطابق با اصول رئاليسم، توصيف‌ها، گفت و گوها و كنش‌هاي شخصيت‌ها در خدمت شخصيت‌پردازي، پرورش قهرمان داستان و فضاسازي اثر مي‌باشد و چندان عناصر زائدي در داستان مشاهده نمي‌شود.