بررسي عناصر داستاني جاي خالي سلوچ محمود دولت آبادي

« هنرمندي و خلاقيت داستان نويس در فرايند تبديل طرح به داستان نمود و ظهور مي يابد. داستان نويس با برگرفتن عناصر داستان و تزريق آنها در ساختمان طرح، دست در آفرينش داستان مي شود. كاربست درست عناصر داستاني است كه در جريان انتقال طرح به داستان، ميان نويسنده اي متوسط و نويسنده اي خلاق فاصله مي افكند.»(مستور، 1379: 27) از جمله ي اين داستانها، «جاي خالي سلوچ» نوشته ي محمود دولت آبادي است. نتايج و تأثيرات منفي انقلاب سفيد و اصلاحات ارضي پهلوي، دغدغه ي ذهني دولت آبادي در تمام اين داستان است. مهارت او در خلق اين داستان، توصيفهاي دقيق و ريزبينانه ي او از شخصيت هاي داستاني است. راوي در خلق كشمكش هاي ذهني، جسماني و اخلاقي و عاطفي، خلاق تر و تأثيرگذارتر بوده است. زمان، دهه هاي 40 و 50 حكومت پهلوي را به تصوير مي-كشد و مكان در اين داستان، گسترده نيست و روستاي زمينج را دربرمي گيرد. لحن دولت‌آبادي در اين رمان به شدت تلخ، غمناك و تراژيك است و زبانش، قدرتمند، فخيم و باصلابت. عنصر گفتگو، نقش معرفي شخصيت ها را به خوبي ايفا كرده و نويسنده از جهت به كارگيري نماد، موفق بوده است. نگارندگان در اين مقاله، كوشيده اند تا با بررسي عناصر داستان «جاي خالي سلوچ»، پرده از راز توانمندي و قدرت دولت آبادي در عرصه داستان نويسي بردارند و تصويري از سيماي آثار، نوع نگاه و حتي شخصيت دولت آبادي در آثارش را به نمايش بگذارند.