بررسي ابزارهاي انسجام در مرزبان‌نامۀ سعدالدين وراويني

يك متن منسجم، متني است كه بين عناصر سازندة آن ارتباط برقرار باشد تا خواننده احساس كند كه با مجموعه‌اي از كلام به‌هم‌پيوسته مواجه است. پس از مطرح شدن نظريۀ انسجام از سوي مايكل هاليدي و رقيه حسن (1976)، اين نظريه كانون توجّه بسياري از زبان‌شناسان غيرايراني و ايراني قرار گرفت. در اين پژوهش كه به شيوۀ تحليلي- توصيفي نگارش شده است، پس از معرفي مفهوم انسجام و ابزارهاي آن، با ذكر مثال‌هايي ميزان استفاده از اين ابزار، در بخشي از مرزبان‌نامۀ سعدالدين وراويني (قرن هفتم) بررسي شده است. نتايج نشان مي‌دهد عناصر دستوري و معنايي تأثيرگذاري بيشتري در انسجام متن دارند و ارجاع درون‌متني به ماقبل، حذف نهاد جدا به قرينۀ لفظي و ارتباط اضافي توضيحي بيش‌ترين و ارتباط سببي نتيجه و مقايسه و پس از آن‌ها، عنصر دستوريِ جانشيني كم-ترين بسامد استفاده را داشته‌اند. اين نظريه به تبيين تكنيك‌ها و ظرافت‌هاي خلق ادبي با استفاده از ابزار زباني كمك ميكند و در شناخت سبك يك اثر ادبي مفيد است.