حقيقت مضاعف ـ تاريخچه يك (سوء؟) فهم

تاريخچه مفهوم «حقيقت مضاعف» در قرون‌وسطاي متأخر كه مستند به انديشه‌اي فلسفي نزد ابن‌رشد است و سرآغازي براي منازعه بر سر آراء او شد، نمونه‌اي بي‌مانند براي يك جابه‌جايي معنايي در تاريخ فلسفه است كه از يك‌سو، به ترجمه و از سوي ديگر، به شرايط و احوال تاريخي ـ فرهنگي آن ايام بازمي‌گردد. درحالي‌كه ابن‌رشد از استقلال تفكر فلسفي در مقابل رهيافت‌هاي ديگر علوم به‌ويژه الهيات، جانب‌داري مي‌كرد و از دو طريق براي دستيابي به حقيقت سخن گفته بود، انديشه‌هاي او در برگردان لاتيني و اقتباس آرائش به‌منزله شاهدي بر وجود «حقيقت مضاعف» مشتاقانه پذيرفته شد و مباحثات تندي را ميان دانشكده الهيات و دانشكده فنون آزاد، به‌ويژه در دانشگاه سوربن پاريس برانگيخت كه حتي به محكوميت اين رأي و تهديد طرفدارانش به طرد از جامعه مسيحيت انجاميد. شرايط زباني و نيز فرهنگي اين رويداد نادر، زمينه‌اي جالب توجه براي بررسي مسألة فهم فرافرهنگي و مؤلفه‌هاي آن فراهم مي‌سازد.