بررسي ديدگاه‌ها و رفتار‌هاي سياسي سلطان‌العلما بهاءولد

يكي از موضوعات مهمي كه در مطالعات انديشه‌ي عرفاني داراي اهميت فراواني است، بررسي ديدگاه‌ها و رفتارهاي سياسي عارفان است. سلطان‌العلما بهاءالدين بلخي پدر مولانا جلال‌الدين بلخي يكي از معدود صوفياني است كه به گزارش احوال خويش پرداخته است و كتابي به نام معارف از وي بر جاي مانده است و همچنين به واسطه‌ي ‌عظمت فرزند بزرگوارش، مريدان طريقت مولويه در شرح زندگاني وي به بيان كرامات پرداخته‌اند و در خصوص رفتار سياسي وي حكايت‌هاي اغراق‌آميزي بيان نموده‌اند. در اين پژوهش با بهره‌گيري از منابع گوناگون سعي شده‌است تا حد ممكن، ديدگاه‌ها و كنش سياسي بهاءولد بررسي شود. اگر از پاره‌اي اغراق‌هاي مريدان صرف نظر كنيم، بهاءولد در حوزه‌ي عمل سياسي همچون صوفيان راستين از عرصه‌ي سياست دوري گزيده است و در پي كسب منافع دنيوي نبوده‌است و اگر فرصتي مهيا بوده است به نصيحت قدرتمندان پرداخته و ايشان را به مدارا با خلق خدا دعوت نموده‌است. بر اساس آنچه از نوشته‎هاي بهاءولد به دست مي‎آيد، وي انساني است كه پيوسته مستغرق در انديشه‌هاي عرفاني است و به هيچ روي در پي كسب مقامات دنيوي نبوده است و اگر گاهي نفس خود را متمايل به دنيا مي‎ديده است، بر خود نهيب مي‎زده است و نفس را از پرداختن به امور دنيوي بر حذر مي‎داشته است.