بررسي روابط انسان با خدا با توجّه به تصورات انسان از خدا در نگاه مولوي

مثنوي مولوي از جمله كتب گران سنگي است كه مؤلف آن به دليل كندوكار عميق در جهان پيرامون خود و درك معرفت صحيح از باطن آدمي، به ابعاد مختلف معرفت شناسي همچون انسان شناسي، خود شناسي و كيهان شناسي آگاه است. او با تأكيد بر عرفان، دين، سعادت حقيقي و تكامل روحي انساني، از سويي به شناخت جايگاه آدمي در هستي (به عنوان خَلِيفَةً الهي) و از سوي ديگر به قطع تعلُّق به ماسوي الله تأكيد دارد. اين مقاله پژوهشي با روش توصيفي-تحليلي و با استنباط از مثنوي به بررسي جايگاه انسان و خداوند در جهان بيني مولوي مي پردازد. بررسي پژوهش هاي پيشين با توجه به نوع بحث و چگونگي رابطه انسان با خدا و تصورات چندگانه انسان از خدا نشان مي دهد كه تاكنون مجموعه مثنوي معنوي از اين منظر بازخواني نشده است. نتيجه پژوهش نشان مي دهد كه مولوي با درك تصور خداوند به عنوان موجودي نامتشخّص و متشخّصِ انسان وار و ناانسان وار در نحوه ارتباط انسان با خداي نامتشخّص بحث اتحاد خلق و حق را مطرح مي سازد. اين كه مولوي خدا را موجودي متشخّص(انسان وار) معرفي كرده، از گفتگوهاي خود با خدا چه از زبان خود و چه از زبان ديگران در قالب دعا، نماز و ... آشكار مي گردد. بخش عظيمي از اشعار مولوي در جهت معرفي خداي متشخّص انسان وار است. مولوي در ارتباط با خداي متشخّص غير انسان وار كه بسامد كمي در مثنوي دارد، تنها يك راه حل و چاره را براي خود متصور مي داند و آن «سكوت» است.