دنيا و تحليل تصاوير آن در انديشه ‏ي مولانا

بي ترديد جهان و آنچه در آن است براي وصول به كمال بنا شده است؛ بنابراين، بهره‏برداري از دنيا اگر در مسير كمال باشد، مقدمه‏ي كمال محسوب مي شود. در آثار مولانا، دنيا مورد نكوهش قرار گرفته، به گونه‌اي كه ممكن است چنين برداشت شود كه دنيا مايه‏ي درد سر و پديده‏ي زشتي است كه موجب فريب و گم‌راهي انسان مي‌شود؛ اما واقعيت آن است كه مولانا در كنار نكوهش دنيا، گاه آن را تحسين كرده‌ است. در واقع، اين دل‌بستگي‌ها و تعلّقات روحي به دنيا است كه پيامدهاي ناگوار و تبعات سوئي به دنبال دارد و همين‌ها مورد مذمّت قرار گرفته است. از نظر مولانا دنيا همچون زن جادوگري است كه سحر و جادويش باعث فريب آدميان مي شود. زندان است و انسان‏ها زندانيان گرفتار در اين زندان؛ صحراي خشك و لم‏يزرعي است و انسان ها همچون قوم بني اسرائيل گرفتار در اين صحرا. دنيا در تمثيلات، تصويرسازي‏ها و تشبيهات مولانا تعبيرات گوناگوني دارد؛ نظير ويرانه، شراب، زندان، زهر، قمار، گنده پير و عجوزه، حشيش، شهد، خواب، دام، جيفه، عروس، خم، اشكمگاه، قنطره، دانه، خوك، باغ، مدرسه، كهربا، لعب و لهو، سوراخ، بازار، قهرخانه‏ي كردگار، شب، چاه، تيه، دريا، خانه‏ي بي‏رخنه و روزن، تمساح، درزي، ده، كشتگه، جوز پوسيده، گلخن و ... كه در اين نوشتار به بررسي آن پرداخته شده است.