ارزيابي غلظت عناصر بالقّوه‌سمّي در گرد و غبار دشت سيستان

Assesment Of The Concentration of Potential Elements in the Dust of Sistan Plain.

غبارهاي جوّي داراي مقاديري عناصر بالقوّه ‌سميّ هستند كه مي‌توانند كيفيت محيط‌زيست و سلامت انسان را تحت تاثير قرار دهند. هدف اصلي اين پژوهش، بررسي غلظت عناصر كادميم، كروم، مس، منگنز، نيكل، سرب، روي و آرسنيك در غبارهاي جوّي شهرستان سيستان، استان سيستان و بلوچستان، و ارزيابي آلودگي نمونه¬ها با استفاده از شاخص¬هاي ژئوشيميايي مي‌باشد. براي اين منظور در مرداد ماه سال 1396، از 5 شهر زابل، زهك، نيمروز، هامون و هيرمند، 15 نمونه غبار برداشت شد. غلظت كل كاذب عناصر مورد مطالعه، پس از هضم نمونه‌ها با تيزاب سلطاني، توسط دستگاه ICP-OES اندازه‌گيري شد. براساس نتايج بدست آمده، غلظت عناصر كادميم بين 2/0 تا 3/0، كروم بين 72 تا 367، مس بين 21 تا 278، منگنز بين 348 تا 511، نيكل بين 35 تا 127، روي بين 63 تا 516، سرب بين 6 تا 128 و آرسنيك بين 5/2 تا 3/3 ميلي‌گرم بر كيلوگرم متغير است. ميانگين غلظت همه عناصر به جز عنصر آرسنيك، در نمونه¬هاي مورد مطالعه بالاتر از غلظت آن‌ها در تركيب پوسته ميانگين و خاك‌هاي جهاني ميانگين است. همچنين بر اساس نتايج به‌دست آمده، كم‌ترين و بيش‌ترين مقادير اندازه‌گيري شده به ‌ترتيب مربوط به عناصر كادميم و روي ‌مي‌باشد. بر اساس نتايج حاصل از محاسبۀ ضريب غني‌شدگي، عناصر روي، نيكل و كروم داراي غني‌شدگي قابل توجه مي‌باشند. محاسبه ضريب زمين‌انباشت نشان مي‌دهد كه عناصر نيكل، منگنز، روي، سرب و كروم در رده آلودگي شديد قرار دارند. نتايج حاصل از اين پژوهش، ضرورت اتخاذ تصميمات مديريتي جهت كاستن اثرات مخرّب غبارهاي جوّي بر سلامت ساكنين را نشان مي‌دهد.