مطالعه زيبايي شناسي نسخه خطي شاهنامه فلورانس

استنساخ شاهنامه، تا اواخر قاجار، همواره مورد توجه ويژه كاتبان و نگارگران ايراني بوده و جايگاه ويژه‌اي داشته است تا جايي كه آن را قرآن عجم ناميده‌اند. قديمي‌ترين نسخه موجود شاهنامه، دستنويس فلورانس است كه تقريبا دويست سال از زمان فردوسي فاصله دارد. از آنجا كه در مورد اصالت نسخه فلورانس، مباحث فراواني بين پژوهشگران صورت پذيرفته؛ اين پژوهش انجام گرفته تا بر پايه نتايج به دست آمده از توصيف و تطبيق فنون كتاب آرايي اين نسخه و نسخه هاي هم دوره، علاوه بر درك اصول زيبايي شناسي اين اثر؛ بتوان به نتيجه مستندتري در زمينه اصالت نسخه و ابهامات پيرامون آن دست يافت. در تدوين مطالب اين پژوهش از توصيف پيشاشمايل نگارانه استفاده شده است. هدف پژوهش پيش رو دستيابي به شيوه هاي هنري رايج در كتاب آرايي و تذهيب دوره سلجوقي و همچنين دستيابي به ميزان تطابق قلم‌هاي خوشنويسي و آرايه‌هاي تزييني شاهنامه فلورانس با نمونه هاي رايج هم دوره آن بوده است. با تطبيق صفحات شاهنامه فلورانس با سه نمونه از قرآن هاي سده 5 و 6 هـ .ق، موجود در موزه آستان قدس رضوي و نيز چند سفال هم دوره، مي‌توان شباهت هاي فرمي و مضموني بسياري را مشاهده نمود. در كل مي توان گفت با توجه به ويژگي هاي نسخه‌هاي خطي اين دوره، اين نسخه كاملا مطابق با شيوه كتاب آرايي دوره سلجوقي است. اين ويژگي ها عبارتند از: شيوه كتابت، شيوه تذهيب، قطع عمودي، كتابت با قلم نسخ، كتيبه‌هاي كوفي تزئيني با مضامين دعايي، جدول كشي شنگرفي و متقارن و نقش مايه هاي طلايي محرر شده.