گونه شناسي بناهاي آرامگاهي دوره صفويه در خراسان جنوبي

The Typology of the Safavid Tombs Monuments in Southern Khorasan

ساخت بناهاي آرامگاهي از ديرباز در ايران رواج داشته و در هر دوره بناهايي از اين دست با ويژگي هاي خاص خود ساخته مي شده است. به عبارتي، روند شكل گيري مجموعه هاي آرامگاهي در طول دوران اسلامي ايران يكنواخت نبوده و طي دوره هاي مختلف داراي فراز و نشيب هاي فراوان بوده است. به طور كلي، در دوره صفويه معماري بناهاي آرامگاهي شكل متفاوتي به خود گرفت. پراكندگي آثار اين دوره در نواحي و مناطق ايران متفاوت است. استان خراسان جنوبي از جمله مناطقي از ايران است كه داراي آرامگاه هاي فراوان براي شخصيت هاي تاريخي، مذهبي و سياسي با قدمت زياد است كه ساخت اكثر اين آرامگاه ها به دوره صفويه باز ميگردد. هدف از اين پژوهش، شناخت معماري بناهاي آرامگاهي متعلق به دوره صفويه در خراسان جنوبي است. روش مطالعه در اين پژوهش با توجه به موضوع مورد بحث به صورت توصيفي تحليلي انجام شده و شيوه گردآوري اطلاعات از طريق مطالعات كتابخانه اي و تحقيقات ميداني مي باشد. در طي پژوهش ، شش بناي آرامگاهي متعلق به دوره صفويه در خراسان جنوبي با نام هاي آرامگاه امام زاده زيدبن موسي در قاين، آرامگاه سلطان زيد، آرامگاه شهداي دره شيخان و مقبره القور در بيرجند، آرامگاه ابن حسام خوسفي در خوسف و آرامگاه امام زاده احمد در فردوس شناسايي شد. نتايج نشان مي دهد كه چگونگي معماري و ساخت بناي آرامگاهي اين دوره در خراسان جنوبي تا حد زيادي تحت تاثير وضعيت اقليمي منطقه بوده است. بناهاي آرامگاهي در خراسان جنوبي همانند ساير بناهاي اين دوره، اكثرا بناهاي مذهبي هستند و شيوه پوشش مشترك در اكثر اين بناها، استفاده از گنبد عرقچين است. علاوه بر اين، تزئينات مختصري مانند گچبري و آجركاري در آن ديده مي شود.