دل در هفت اورنگ جامي

نورالدين عبدالرحمان جامي از بزرگ ترين شخصيت‌هاي عرفاني سده نهم هجري است كه سراسر قرن نهم به وجود وي آراسته گرديده است. جامي مضامين بلند و دقيق ادبي را در بيان شاعرانه‌ي خويش ريخته و آثار فراواني از خود به يادگار گذاشته است. در اين جستار چند و چون يكي از مهم ترين آن‌ها؛ يعني دل بررسي شده است. دل از مهم ترين و پربسامدترين موضوع انسان شناسي در هفت اورنگ جامي است كه جمع بسامد آن به همراه تركيباتي چون بي دل، اهل دل، دلبر و سنگ دل به 2428 بار در هفت اورنگ مي‌رسد. در اين جستار پس از بررسي بسامد دل در مثنوي‌هاي هفت اورنگ، موضوع‌هاي مهم دسته بندي شده و در قالب هفده عنوان از قبيل دل و هدف آفرينش، غذاي دل، آفات دل، دل و حسن و دل و حكمت بررسي شده اند. آدمي به واسطه‌ي دل قابليت محرمي با حضرت ازليت را داراست و تنها دل است كه حرم خاص خدا و محل تجلي اسماء و صفات الهي است. دل، گنج حضرت حق است كه براي شناساندن آن، حسن را آفريد و حسن در دل مقام گزيد و عشق را سبب شد و عشق آتشين پس از تلاقي با حكمت، محبت حقيقي را به وجود آورد. بنابراين، دل، هدف اصلي آفرينش است.