دگرديسي ژانرهاي غنايي در آستانه‌ي انقلاب مشروطه در شعر عارف قزويني

هدف مقاله حاضر اين است كه نشان دهد چگونه ژانرهاي ادبي در آستانه يك تحول اجتماعي يا سياسي از درون دگرگون شده و تغييراتي در خور ملاحظه مي يابند. روش پژوهش كتابخانه¬اي است و تلاش مي شود اين فرضيه در يك مصداق مشخص يعني شعر عارف قزويني در عصر انقلاب مشروطه بررسي گردد.ادبيات هيچگاه به عنوان حوزه¬اي سراسر انتزاعي و ارتباط ناپذير با حوزه هاي ديگر تعريف نشده است. هرچند فاصله گذاري ميان زندگي و ادبيات در بسياري از موارد به خلق آثار شعري و داستاني بزرگي انجاميده، در مواردي نيز بسياري از آثار ادبي مواد خام خود را به ميانجي الهام گرفتن از مناسبات فرهنگي و سياسي و اجتماعي دريافت كرده اند. به تعبير ديگر، آثار ادبي از آنجا كه سرشتي اجتماعي دارند، همواره اين قابليت ذاتي را دارند كه بر امور اجتماعي تأثير بگذارند و همچنين از آن تأثير بپذيرند. در شعر عارف، خواننده شاهد روايت هاي غنايي از عشق و عواطف است كه البته كاملاً درون گرايانه نيست. به اين اعتبار، شاعر گاه در مرزهاي امر اجتماعي حركت مي¬كند. اما در آستانه تحولات سياسي و اجتماعي، شعر عارف از درون دچار تنشي مي شود كه البته اساساً خصلتي سازنده و خلاق دارد. اين دستاورد از يك سو به خصلت تأثيرپذيري ادبيات از حوزه هاي اجتماعي و سياسي باز مي گردد و از سوي ديگر گواه روح حساس شاعر در بزنگاه هاي خطير است.