مقايسۀ منطق نهاني دو روايت مشابه از مطران و مولوي بر اساس الگوي كلود برمون

هدف از پژوهش حاضر كه به شيوۀ توصيفي-تحليلي انجام گرفته، مقايسۀ پي‌رفت‌ها و پيرنگ دو داستان «فنجان قهوۀ» خليل- مطران و «پادشاه و كنيزك» مولوي است. براي اين كار از الگوي روايت‌شناسي ساخت‌گراي كلود برمون استفاده شده كه پي‌رفت يا زنجيرۀ كنش‌ها را به عنوان واحد اساسي تحليل در نظر مي‌گيرد. از ديد برمون سويۀ زماني- منطقي داستان، منطق نهاني روايت است. تحقيق كنوني در پي پاسخ به اين سؤالات است كه پي‌رفت‌ها و پيرنگ داستاني دو روايت منظوم فنجان قهوه و پادشاه و كنيزك چه شباهت‌ها و تفاوت‌هايي با هم دارند، ديگر اينكه آيا منطق نهاني روايات با روابط علّي بين پي‌رفت‌ها برقرار مي‌شود. سؤال آخر اينكه علّت ضعف احتمالي پيوندهاي منطقي در روايات چيست. نتيجه اينكه پي‌رفت‌هاي‌ داستان منظوم «فنجان قهوه» معدود، ساده و ابتدايي و پي‌رفت‌هاي داستان پادشاه و كنيزك، متعدّد و در‌نتيجه پيرنگ آن هم پيچيده‌تر است. پيوند منطقي- زماني در فنجان قهوه به‌خوبي برقرار شده است، امّا پيوند منطقي- زماني داستان پادشاه و كنيزك در برخي پي‌رفت‌ها ظاهراً ضعيف به نظر مي‌رسد و علّت آن توجّه مولوي به سطح نمادين داستان است. با آشكار‌شدن مفاهيم نمادين مشخّص مي‌شود كه روابط منطقي داستان مستحكم و انتقال‌دهندۀ اهداف مختلف مولوي است