نگاهي به عَلَم و درفش از نمادهاي تصويري عزاداري صفوي

نمادهاي يك فرهنگ، بستر مناسبي براي شناخت باورها و عقايد آن فرهنگ بوده و تداوم اعتقادات يك قوم درگرو تداوم و حفظ اين نمادها مي¬باشد. آيين عزاداري محرم از زمان رسمي شدن تشيع در روزگار صفويان تا به امروز به عنوان مهمترين مناسك شيعه، مجموعه¬اي از نمادهايي مي¬باشد كه مي¬تواند به بهترين شكل بيان كننده¬ي تداوم باورهاي كهن ايرانيان در طول زمان باشد. اما مهمترين و بارزترين نمادها، علم¬ها و درفش¬ها هستند. هدف پژوهش مطالعه و بررسي علم¬ها و درفش¬هاي عزاداري در دوره¬ي صفوي بوده تا دريابيم نمادهاي عزاداري اين دوره تا چه حد برخاسته ازسنت¬ها و فرهنگ تصويري ايران بوده است. همچنين با بررسي شرايط فرهنگي و سياسي دوره صفوي ببينيم به چه ميزان شرايط اين دوره بر شكل گيري آرايه¬هاي عزاداري موثر واقع شده¬است. روش تحقيق انجام شده تاريخي مي¬باشد كه با استفاده از اسناد و مدارك معتبر مي¬توان ويژگي¬هاي عمومي و مشترك پديده¬ها و حوادث تاريخي و دلايل بروز آنها را تبيين كرده و به بررسي عناصر و مطالب مورد نظر پرداخت. منابع تحقيق به صورت تصويري و كتبي وجود داشته و ابزار گردآوري تحقيق، ميداني و كتابخانه¬اي و سيستم شبكه اينترنت مي¬باشد. تحقيقات نشان مي¬دهد علم¬ها، درفش¬ها و نمادهاي تصويري به¬كار رفته در آنها در دوره¬ي صفوي، برگرفته از فرهنگ ايراني بوده و نمادهاي عزاداري موجود در فرهنگ ايراني، براي مراسم عاشورا تغيير كاربردي يافته¬اند. همچنين شرايط سياسي در اين دوره مستقيماً در رسميت يافتن مراسم عاشورا نقش داشته است.