مضمون شناسي نقش مايه هاي انساني در پارچه هاي نفيس دوره صفوي

هنرمندان در طول ادوار مختلف تاريخي با توسل به خط، سطح و رنگ، دنياي مورد نظر خود را بيان كرده اند. در قرن هاي دهم و يازدهم هجري، با توجه به شرايط خوب اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي تحت تاثير اقتدار حكومت صفوي، شاهد رشد بي‌نظير هنر و صنعت پارچه بافي و غناي رنگ و نقش در اين دو سده هستيم. يكي از رايج ترين اين نقوش، تصاوير متعددي از نقشمايه هاي انساني است كه به گونه هاي متنوعي در پارچه‌هاي نفيس اين دوره نقش بسته است. اين پژوهش، به منظور دستيابي به مضامين رايج و مورد علاقه هنرمندان براي نقش اندازي پارچه ها، صورت پذيرفته است. بدين منظور آثار نفيس موزه اي موجود در موزه هاي مطرح دنيا مورد مطالعه فرمي و مضموني قرار گرفته است. در اين راستا، جامعه آماري حاوي بيش از 112 قطعه پارچه موجود مورد مطالعه فرمي قرار گرفته كه در آن ميان، بيش از 30 نمونه حاوي نقش مايه هاي انساني به عنوان نمونه هاي آماري، تحليل مضموني شده است. نتايج مطالعات نشان مي دهد كه مضامين به كار‌رفته را مي‌توان در پنج گروه مختلف دسته بندي نمود. برخي از اين نقوش، روايتگر مضامين مذهبي مسيحيت هستند. در گروهي ديگر، موضوعات تاريخي مانند اسارت گرجيان در دوره صفوي تصويرگري شده است. چندين نمونه موجود در برگيرنده مضامين ادبي مانند خسرو و شيرين، ليلي و مجنون هستند. همچنين نتايج نشان دهنده آن است كه در كنار اين سه مورد، مضامين برگرفته از زندگي روزمره بيشترين كاربري را داشته است. علاوه بر اين موارد، گروه پنجم، شامل به كارگيري صرفا تزئيني نقش مايه هاي انساني در پارچه هاي اين دوره است.