بررسي نماد ابريق در سفالينه‌هاي ساماني نيشابور

گروهي سفالينه لعاب‌دار با زمينه سفيد از هنر ساماني در نيشابور به دست آمده كه ابريقي در مركز آن‌ها نقش شده است و با كتيبه و نقوش گياهي تكميل يافته‌اند. جنبه‌هاي نمادين اين نقوش، فرهنگ و هنر ساماني را بيش‌ از پيش نمايان مي‌كنند. چه عواملي باعث شده است تا ابريق در سفالينه‌هاي ساماني نقش گردد؟ و چرا در نقوش سفالينه‌هاي ساماني (كه به طور عمده در نيشابور توليد شده‌اند) شاهد استفاده‌ تنها يك عنصر بي‌جان، عاري از جنبه‌هاي روايت‌گري و تركيب‌بندي‌هاي پيچيده رايج مي‌باشيم؟ پژوهش حاضر به روش تحليلي و تاريخي انجام گرفته است و روش گردآوري اطلاعات در آن به روش كتابخانه‌اي مي‌باشد. نتايج نشان مي‌دهد حضور نقش ابريق، نگاهي تازه به هستي را بيان مي¬كند، نگاهي كه زاييده ادبيات ساده و پُر محتواي آن دوره مي‌باشد. نگاهي كه انسان را محور هستي نمي¬داند و هستي را گسترده¬تر از انسان بررسي مي¬كند. ابريق نمادي از پاكي است با مظروف آب و شراب، نمادي از عشق. نقش گياهي، ساده شده گياهان مهم بومي منطقه است. نوشتار كلمه اليمن در كنار انتقال مستقيم مفهوم نيكبختي و سعادت، نيروي خير را در خود نهفته مي‌دارند. چون در برخي موارد خوانايي آن‌ها اهميت ندارد. اين نقوش توأمان رويكردي ايراني، اسلامي، عرفاني، ادبي و اجتماعي را در خود جاي داده و باز نمود جهانبيني آزاد و پذيرنده همه نحلهها در دوره ساماني است. نقوش سفالينه‌ها از موضوعات بزمي و رزمي آثار هنري فراتر رفته، در كنار تغذيه جسم به پرورش روح نيز توجه دارند به همين دليل به مرحله عميق‌تري از روح و احساسات انساني اشاره مي‌كنند.