ارزيابي چالشهاي معادل گزيني در فضاي معنايي موردپژوهي: ترجمه كتاب اول كمدي الهي

ترجمه اثري همچون كمدي الهي، همواره مترجمان بسياري را به چالش فراخوانده است. دانته آليگيري، نويسنده شهير ايتاليايي،اين شاهكار ادبي را در سه كتاب دوزخ، برزخ و بهشت در سالهاي 1308 تا 1320 نگاشته و در آن از سفر خويش به دنياي پس ازمرگ و ديدار با ارواح سخن گفته است. طويل بودن اين منظومه، بيشماري ظرافت هاي زباني در سطوح گوناگون آوايي، معنايي و نحوي، فراواني صناعات ادبي و همچنين آميزش عقايد آيين مسيحيت با علوم فلسفه، اخترشناسي، اسطوره شناسي و ساير دانش هااز جمله موارد اساسي هستند كه برگردان آن را به زبانهاي ديگر ناممكن جلوه مي دهند. نخستين و تا به اكنون قابل استنادترين ترجمه از كمدي الهي به زبان فارسي در سال 1335 و به قلم شجاع الدين شفا صورت پذيرفته است. در اين جستار برآنيم تا با بررسي مقابل هاي متن اصلي و برگردان آن در كتاب نخست ابتدا دقت و وفاداري معادل هاي پيشنهادي شفا در برخي از حوزه هاي معنايي همچون اسامي خاص، واژه هاي دين محور، واژگان نوساخت دانته و همچنين برخي ديگر از واژگان بدون معادل در زبان فارسي را بررسي كنيم و سپس ضمن ارزيابي آنها از ديدگاه ترجمه شناختي زبانشناختي دلالت اين معادلها را بر تفاوت هاي -فرهنگي، كه متعاقبا سبب تفاوت در ساختار زباني است، برجسته سازيم.