حوزه هاي مبدأ و مقصد استعاره هاي مفهومي در شاهنامه ي فردوسي

The Source and Target Domains of the Conceptual Metaphors in Shāhnāme

هدف از اين پژوهش استخراج حوزه هاي مبدأ و مقصد استعاره هاي مفهومي در شاهنامه ي فردوسي و بررسي تطبيقي با حوزه هاي مبدأ و مقصد رايج ، بر اساس ديدگاه كووچش (2010)، است. از ديدگاه زبان‌شناسي شناختي، استعاره فرآيندي است كه از طريق آن مفهوم سازي يك حوزه ي شناختي بر اساس حوزه اي ديگر صورت مي گيرد. حوزه ي مفهومي خاصي كه با استفاده از آن حوزه ي مفهومي ديگري را درك مي كنيم «حوزه ي مبدأ» و آن حوزه ي مفهومي كه بدين روش درك مي شود « حوزه ي مقصد» نام دارد. حوزه هاي مبدأ عيني تر و مادي تر و حوزه هاي مقصد انتزاعي ترند. كووچش (2010) رايج-ترين حوزه هاي مبدأ و مقصد را، بر اساس فرهنگ استعاره ي كالينز كوبيلدو ديگر فرهنگ-هاي استعاره و نيز مطالعه ي پژوهش هاي انجام شده در زمينه ي استعاره، معرفي كرده است. نويسندگان در پي اين پرسش كه حوزه هاي مبدأ و مقصد استعاره هاي مفهومي درشاهنامه ي فردوسي كدام اند، 3800 بيت آن را بررسي و انواع استعاره هاي مفهومي و حوزه هاي مبدأ و مقصد آن را استخراج و طبقه بندي كردند و در پايان، به صورت موردي، با حوزه هاي مبدأ و مقصدي كه كووچش معرفي كرده است و نيز مطالعاتي كه در زبان فارسي انجام شد، تطابق دادند. براساس يافته هاي پژوهش، 219 مورد استعارۀ مفهومي در بخش موردنظر شاهنامه يافت شد. اغلب حوزه هاي مبدأ و مقصدي كه كووچش معرفي كرده است در شاهنامه نيز وجود دارد. ازجمله حوزه هاي مقصد پركاربرد در شاهنامه احساسات، اخلاق، زمان و انديشه است و در بخش حوزه هاي مبدأ، شيء، ظرف، انسان، گرما و غذا پركاربردتر از بقيه اند.