رابطه توزيع سطحي و عمقي مواد آلي و فلزات سنگين آرسنيك و گوگرد در رسوبات خورهاي بساتين و عسلويه استان بوشهر

خورهاي عسلويه و بساتين در خليج نايبند و در سواحل شمالي خليج فارس در استان بوشهر واقع شده‌اند. اين خورها به لحاظ دارابودن شرايط ويژۀ اكولوژيكي خاص، جايگاه رشد گونه‌هاي جانوري و گياهي متعددي ازجمله مرجان‌ها، علف‌هاي دريائي، گياهان شورپسند و جنگل‌هاي حرا هستند. سواحل ايران و خورهاي آن دو گونه از درختان مانگرو را در خود جاي داده‌اند كه عبارت‌اند از مانگروي خاكستري (Avicennia marina)، با نام محلي حرا و مانگروي قرمز (Rhizophora mucronata) ، با نام محلي چندل. منطقه مورد مطالعه فقط داراي نوع حرا است. مطالعات زيادي بر روي درختان مانگرو صورت گرفته كه ثابت نموده اين جنگل‌ها بيشترين توليد زيستي و غني‌ترين تنوع زيستي را دارند و كاهش‌دهنده فرسايش سواحل مي‌باشند و حفاظت كننده سواحل از سونامي و‌ هاريكن‌ها. بنابراين بهترين محافظان اكولوژيكي سواحل هستند. هدف تحقيق حاضر بررسي رابطه ميزان مواد آلي و فلزات سنگين (آرسنيك و گوگرد) در رسوبات خور بساتين و عسلويه با توجه به حضور و تأثير درختان حرا است. علت انتخاب اين دو عنصر به دليل توليد حجم زيادي گوگرد در صنايع پالايشگاهي عسلويه و نفت‌پيوند بودن فلز آرسنيك است. به اين منظور، بر اساس وسعت و پراكنش جنگل‌هاي حرا و رخساره‌هاي رسوبي، تعداد 29 نمونه سطحي از خور عسلويه به‌عنوان شاهد و يك نمونه سطحي از رودخانه گاوبندي در خارج از مرز جزر و مدي به‌عنوان نقطه كنترلي بدون درخت حرا و 15 نمونه سطحي و دو نمونه عمقي دست‌نخورده از خور بساتين برداشته شد. پس از آماده‌سازي نمونه‌هاي رسوب غلظت عناصر سنگين و نفت‌پيوند در آن‌ها توسط دستگاه ICP-OES اندازه‌گيري شد. در اين تحقيق از نرم‌افزار اكسل براي مطالعات آماري استفاده شد. نتايج نشان داد، بيشترين تجمع موادآلي در خور عسلويه در انتهاي اين خور با مقدار g/kg7/3% اندازه‌گيري شده است. اين در حالي است كه بيشترين تجمع مواد آلي‌ در خور بساتين در ميانه خور به مقدار g/kg 5/7% واقع شده است كه علت آن را مي‌توان در مورفولوژي خور، تعداد و نحوه قرارگيري درختان حرا، سيستم هيدروديناميك، سيستم رسوب‌گذاري و مهمتر از همه دخالت‌هاي انسان مرتبط دانست. همچنين نتايج نشان داد با كاهش تعداد درختان حرا ميزان مواد ارگانيك كاهش‌يافته در مقابل ميزان فلزات سنگين افزايش يافته است.