ترجمه و التقاط در گلستان؛ رونمايي از سعدي مترجم

مقالۀ حاضر با الهام از چارچوب نظريِ تاريخ¬نگاريِ خُرد در حوزۀ مطالعات ترجمه (از جمله كار آدامو، 2006) بر يكي از وجوه هنريِ مغفول¬مانده و در عين حال پراهميت سعدي انگشت مي¬گذارد: پادشاه سخن در ساحت مترجمي چيره¬دست. بدين منظور، پس از مروري بر پيشينۀ مطالعاتيِ موجود و معرفي اجماليِ رويكرد تاريخ¬نگاريِ خُرد، مصاديق التقاط زباني از جمله گونه¬هاي مختلف ترجمه را در گلستان طبقه¬بندي و با تحليل نمونه‌هايي از هر يك از آنها، ابعاد مختلف كنش ترجماني سعدي را كند و كاو كرده¬ايم. يافته¬هاي مقاله مبين آن است كه سعدي از سبكي¬ تلفيقي در ترجمه بهره مي¬گيرد كه گاه توأم با پاي-بندي به متن مبدأ در عين سادگي و بي¬آلايشي است و گاه، در مواردي بيشتر، از متن مبدأ فاصله مي¬گيرد و به ويژگي¬هاي سبكيِ نثر فنّي از حيث بيان مسجع و موزون و توسل به آرايه¬هاي ادبي نزديك مي¬شود. در عين حال، سعدي در هر دو شيوۀ ترجمه به معيارهاي تأليف در حد متعاليِ آن نايل آمده و به نظر مي¬رسد كه در همه حال نياز مخاطب را مدّ نظر داشته است. بطور كلي، سبك ترجمۀ سعدي نيز همچون ساير وجوه هنري او خلاف‌آمد عادتِ معمول در زمانۀ اوست و اين دقيقاً نكته¬اي است كه بر نبوغ يكه و يگانۀ وي مهر تأييد مي¬زند: سعدي در همه حال بي¬همتا است، در تأليف و در ترجمه.