دامني پر گل: تحليل ديباچه‎ي گلستان سعدي با استفاده از رويكرد نقد بوم‏گرا

ارتباط و پيوند بين ادبيّات و طبيعت، موضوع تازه‌اي نيست و از ديرباز نويسندگان، شاعران و اهالي ادب با آن آشنا بوده‌اند؛ امّا نقد بوم‌گرا، كه يكي از رويكردهاي جديد در نقد ادبي است، از زاويه‌اي تازه و متفاوت به اين موضوع مي‎نگرد. از طرف ديگر، اين نوع نگاه در بررسي آثار كهن ادبيّات ايران كمتر به چشم مي‎خورد. لذا در اين مقاله سعي شده است كه ديباچه‏ي گلستان از اين زاويه بحث و بررسي شود؛ چرا كه پيوند بين طبيعت و نوشتار ادبي، در اين ديباچه غيرقابل انكار است. بنابراين در ابتدا توضيحاتي در مورد رويكرد نقد بوم‌گرا داده شده؛ سپس سابقه‎ي اين گونه پژوهش‌ها مورد مطالعه قرار گرفته و پس از آن با مثال‌هايي روشن از ديباچه‏ي گلستان، پيوند عميق بين جلوه‎هاي طبيعت بهاري و اين مقدمه، تبيين شده است. در ادامه مباحثي همچون طبيعت‎نگاري و گفتمان گياه‎شناختي كه از مفاهيم كليدي نقد بوم‌گرا هستند، مطرح شده و مصداق‌هاي آن در اين ديباچه، ارائه شده‌اند. پس از آن ارتباط اين رويكرد با مفهوم وحدت وجود و جنبش‎هاي رمانتي‌سيسم، و تعالي‌گرايي و چگونگي نمود آن‌ها در ديباچه‏ي گلستان، توضيح داده شده است.