شگردهاي نحوي سعدي در نزديك ساختن زبان ادبي به زبان گفتار در گلستان

يكي از ويژگي‌هاي بارز زبان سعدي در گلستان، سادگي و نزديكي آن به زبان گفتار است، اين امر كه به سبب اقتضاي ظاهر صورت گرفته، باعث شده كه گلستان با آن‌كه در اوج فصاحت و بلاغت است، جنبه‌اي مردمي و فراگير يابد. نزديك شدن به زبان گفتار، علاوه‏بر اثرگذاري و ماندگاري بيشتر حكايت در ذهن و جان مخاطب، آن را براي خواننده محسوس‏تر، باورپذيرتر و قابل قبول‏تر ساخته، در نهايت بين گوينده و مخاطب نوعي صميميت و همدلي برقرار مي‏كند. نزديك‌سازي زبان ادب به زبان گفتار ابزارها، شگردها و روش‏هاي خاصي را مي‏طلبد كه آن‌ها را مي‏توان در كتاب‏هاي بلاغت به‌ويژه كتب معاني يافت. به كمك چنين ابزارهايي است كه مي‏توان فضاي ترس، تعجب، شفقت، احترام و... را بر حكايت و بر نفس خواننده آن حاكم نمود، اين انفعال نفساني بالاترين نتيجه‏اي است كه قصه‏گوي بليغ به‏وسيله به‏كارگيري ابزار نحوي مي‏تواند بدان دست يابد، رعايت مقتضاي ظاهر، جابه‏جايي اجزاي جمله، حذف و ايجاز، اطناب، به‏كارگيري معاني ثانوي كلام و... از جمله اين ابزارها به‌شمار مي‌روند كه در علم معاني بدان‌ها پرداخته شده است. اين مقاله مي‌كوشد ضمن معرفي ابزارهاي نحوي مورد استفاده سعدي در نزديك ساختن زبان گلستان به زبان محاوره، به بررسي اين مباحث در اين كتاب تعليمي بپردازد.