فرهنگ عامه در گلستان سعدي

اديبان از باورهاي مردم، به عنوان يكي از درون‏مايه‏هاي آثار خويش بهره برده‏اند تا به اثر خود رنگ ملّي ببخشند و فرهنگ و سنّت‏هاي جامعه را در پيچ و خم حوادث از گزند فراموشي حفظ و از گذشتگان به آيندگان منتقل كنند. افصح‏المتكلمين، سعدي شيرازي(691ـ606 ه.ق) فرمانرواي ملك سخن و آموزگار ادب است كه از دريچه‏هاي مختلف مي‏توان به آثار او نگريست، از جمله فرهنگ عامّه را در آثار وي بررسي كرد. سعدي توجّه خاصي به فرهنگ مردم دارد و مي‏توان از لابه‏لاي آثارش بسياري از ضرب‏المثل‏ها و اصطلاحات عاميانه، آداب و رسوم مردم ايران را يافت. در اين مقاله، با استفاده از روش توصيفي ـ تحليلي و كتابخانه‏اي سعي شده است فولكلور و ابعاد مختلف ادبيّات عاميانه در گلستان سعدي نشان داده شود. نتايج بيانگر آن است كه سعدي، آشنايي عميقي با فرهنگ عامّه دارد و از آداب و رسوم مردم، ضرب‏المثل‏ها، باورها و پندارهاي عاميانه بهره برده است و صدف اين كتاب درّ و گنجينه‏اي از ادبيّات عاميانه را در دل خود محفوظ داشته است. بسياري از ابيات و عبارات او حكم ضرب‏المثل يافته است. در اين نوشتار پس از ارائه‌ي توضيحي از فرهنگ عامّه، پيشينه‎ي اين مقوله بازبيني و انواع فرهنگ عامّه در گلستان بررسي شده است.