باور عاميانه‏ ي چشم زخم و رفع آن در ديوان عطار

متون ادبي يكي از غني‏ترين منابع ثبت آداب و رسوم، فرهنگ و ادب عامه است. باور به چشم زخم يكي از عناصر فرهنگ و ادب عامه است كه از گذشته‏هاي دور تا امروز در فرهنگ ملل مختلف وجود داشته و هر قومي متناسب با فرهنگ و باورها و اعتقادات خويش به دفع آثار آن پرداخته است. چشم زخم و اعتقاد به آسيبي كه از نگاه ديگران به انسان مي‏رسد يكي از مضامين پركاربرد در ادبيات فارسي و حتي ادبيات جهان است. اين نوشتار با هدف بررسي چشم زخم و راه‏هاي دفع آن در ديوان عطار(618 ـ540) و ديگر آثار وي نگاشته شده است. از شيوه‏هاي دفع آثار چشم بد كه در ديوان عطار ديده مي‏شود مي‏توان به موارد اسپند دود كردن، نيل بركشيدن، خواندن آيه‏ي وان يكاد...، چشمارو، حرز و تعويذ، حمايل، گفتن عبارت چشم حسود كور و قرباني كردن اشاره كرد. برخي از اين راه‏هاي رفع چشم زخم ريشه در دين اسلام دارد و برخي جزو فرهنگ عوام محسوب مي‏شود.