ارزيابي جايگاه درمانگري بيماري هاي ويروسي از ديدگاه محمدبن زكرياي رازي: با تأكيد برآبله و سرخك

Evaluation of the Status of Viral Disease from Zakareya Razi’s Viewpoint: With Emphasis on Smallpox and Measles

دانشمندان متقدم ايراني- اسلامي براي درمانگري بيماري هاي آبله و سرخك، روش هاي خاصي را بكار مي بردند. هدف از اين مطالعه ارزيابي جايگاه درمانگري بيماري هاي ويروسي آبله و سرخك در آثار زكرياي رازي بود. اين مطالعه به روش تحليل محتواي كيفي انجام شد. جامعه آماري شامل كتاب الجدري و الحصبه اثر زكرياي رازي بود. به روش نمونه گيري هدفمند، ۷ فصل از كتاب مورد بررسي قرار گرفت. داده ها با استفاده از فهرست محتواي محقق ساخته گردآوري شد و براي برآورد اعتبار فهرست محتوا از روايي صوري استفاده شد. يافته ها با استفاده از روش تقليل گرايي، تفسير و در قالب جداول نمايش داده شد. يافته ها نشان داد كه در آثار زكرياي رازي براي درمانگري بيماري آبله و سرخك از چهار رويكرد «گياه درماني، روان درماني، اصلاح سبك زندگي و روش هاي تهاجمي» استفاده مي شود. وي درباب علل ابتلاء به بيماريهاي سرخك و آبله عواملي را دخيل ميداند. اين عوامل را ميتوان در گروه هاي مزاج، سن، ويژگي هاي ظاهري و الگوي غذايي طبقه بندي كرد. همچنين، بيماري از روي علائمي چون ابرازات ظاهري(تب، تنگي نفس) و حالات دروني(اندوه، اضطراب) قابل تشخيص است. در خصوص شيوع بيماري در بين افراد، وي نوباوه گان پسر را بيشتر مستعد اين بيماري ميداند و شيوع آن را وابسته به آب و هواي وبائي و فصول ميداند. با توجه به يافته هاي اين مطالعه مبني بر روش هاي توصيه شده براي درمانگري، به نظر مي-رسد زكرياي رازي ديد جامعي درباره بيماري داشته كه نه تنها باعلوم جديد در تعارض نيست، بلكه مبناي درمانگري در طب سنتي با رويكرد جديد نيز هست.