بررسي تطبيقي وطن‌دوستي در اشعار بهار و سايه

ميرزا محمّدتقي صبوري (1266 – 1330 ه. ش.) ملقّب به ملك‌الشّعرا و متخلّص به بهار يكي از برجسته‌ترين و درخشان‌ترين چهره‌هاي ادبي دوره‌ي مشروطه است. هوشنگ ابتهاج (متولّد 1306 ه. ش.) متخلّص به سايه نيز يكي از شاعران برجسته‌ي معاصر است. ابتهاج اگرچه در آغاز، دل در گرو رمانتيسم فردي (عشق) داشت، ولي پس از كودتاي 28 مرداد 1332 به رمانتيسم اجتماعي (سياست) گرايش پيدا كرد. مفهوم وطن يكي از مفاهيم مشترك و قابل بررسي در اشعار اين دو شاعر است كه اين پژوهش در پي تبيين آن است. روش پژوهش توصيفي-تحليلي است. داده‌ها به شيوه‌ي كتابخانه‌اي و سندكاوي با استفاده از روش تحليل محتوا بررسي شده‌اند. در اين پژوهش نگارندگان تلاش كرده‌اند ديدگاه‌هاي اين دو شاعر را درباره‌ي مسائل و رخدادهايي كه به نوعي با حس وطن‌دوستي آميخته‌اند، مورد بررسي قرار داده، بازتاب آن را در اشعار اين دو شاعر واكاوي نمايند. نتايج پژوهش حاكي از آن است كه مصداق‌هاي ميهن‌دوستي و وطن‌خواهي در افكار و انديشه‌هاي بهار و سايه غالباً مشترك يا نزديك به هم است با اين تفاوت كه اين مصداق‌ها در شعر بهار صريح و بي‌پرده و در شعر سايه پوشيده و در لفافه‌ي سمبل‌هاي اجتماعي بيان شده‌اند.