تأثير كلان‌شهر مشهد بر تحولات كالبدي – فضايي روستاهاي پيراموني

Mashhad Metropolis effect on physical- spatial developments of surrounding villages

جريان‌هاي فضايي متفاوتي بين كلان‌شهر و سكونتگاه‌هاي روستايي پيرامون وجود دارد. اين جريان‌ها بسياري از تحولات را در روستاها شكل داده‌اند. در اين تحقيق سعي شده است به شناخت و معرفي عوامل تأثيرگذار بر تحولات فضايي-كالبدي روستاهاي پيراموني كلان‌شهر مشهد پرداخته شود. روش تحقيق در پژوهش حاضر تحليلي و اسنادي است كه با استفاده از مدل تحليل سلسله مراتبي فازي (FAHP) به تبيين شاخص‌هاي مؤثر در تحولات كالبدي – فضايي سكونتگاه‌هاي روستايي پيراموني كلان‌شهر مشهد پرداخته و بر اساس نظر كارشناسان مربوطه (از طريق پرسشنامه‌اي خبره محور) ضريب اهميت شاخص‌ها و زير شاخص‌ها مشخص و زمينه‌هاي تأثير كلان‌شهر مشهد بر تحولات كالبدي- فضايي سكونتگاه‌هاي روستايي پيراموني سنجيده شده است. با توجه به نتايج پژوهش مشخص شد كه شاخص‌هاي اقتصادي با وزن 0.3556، سياسي و نهادي - مديريتي با وزن 0.2233 و فضايي – كالبدي با وزن 0.2029 بيشترين تأثير را در تحولات كالبدي سكونتگاه‌هاي روستايي پيراموني شهر مشهد داشته و در مقابل شاخص‌هاي زيست‌محيطي با وزن 0.0353 كمترين ضريب تأثير را در تحولات كالبدي – فضايي سكونتگاه‌هاي روستايي داشته است.

There are different spatial flows between a metropolitan and its surrounding rural settlements which shape a great number of developments in villages. In this study, it has been tried to realize and introduce the factors affecting the spatial- physical development in the villages around Mashhad metropolis. The research method is analytical and documentary. Also, fuzzy hierarchical analysis model (FAHP) is usedto clarify the factors affecting the physical – spatial transformation in the surrounding rural settlements of Mashhad. Based on the experts comments ( collected through an expert- based questionaire), the significance levels of the indicators and sub- indicators are mesured and the possible contexts of mashhad metropolitan effects on the phyisical- spatial development of its suburbs are evaluated. The results show that the economic indicators with a weight of 0.3556, the political- institutional indicators with a weight of 0.2233, and the physical- spatial indicators with a weight of 0.2029 have the highest impact on physical development in such areas. Contrarily, the environmental indicato with a weight of 0.0353 has the least impact indexon the phydical- spatial transformation in the rural settlement.