كاوشي بر فقدان بعد هويتي منظر در فرايند حفظ و پايداري بناي تاريخي نمونه موردي: مسجد تاريخانه دامغان

آثار تاريخي در تمام جوامع به دليل نقش انكارناپذيري كه در تداوم هويت تاريخي ايفا مي‌كنند و از سويي جايگاه حائز اهميتي كه در صنعت گردشگري دارند، همواره موردتوجه بوده‌اند. اين آثار به بهترين نحو ممكن سير تحولات يك قوم در طول حياتشان را نمايان ساخته و درعين‌حال به‌مثابه عناصر قابل اتكايي امكان تداوم بعد تاريخي و فرهنگي و درك ارزش‌ها و باورهاي يك جامعه را فراهم مي‌آورند. همواره براي حفظ آثار تاريخي ارزشمند مطالعات و تلاش‌هاي فراواني انجام‌شده، اما كماكان و به‌طور فزاينده‌اي رويكرد احياي اين‌گونه فضاها به نحوي شده است كه منجر به منزوي و تك‌بعدي شدن اين آثار مي‌شود و به‌ندرت به بعد معنا‌‌‌شناسي،فهم محتوا و حفظ هويت بنا آن‌چنان‌كه درخور آن است، پرداخته مي‌شود؛ درحالي‌كه تداوم حيات اين آثار درگرو توجه متعادل به هر دو بعد جسم و روح آن‌ها است. هدف اين پژوهش ارائه راهكاري جهت احياي بناهاي تاريخي است. به اين منظور و به‌عنوان نمونه پژوهشي مسجد تاريخانه واقع در شهر دامغان انتخاب‌شده است. بدين ترتيب در اين مقاله با استفاده از مشاهده‌ها، برداشت‌هاي ميداني، مطالعات كتابخانه‌اي، مصاحبه‌هاي تخصصي با مردم بومي و غير‌بومي شهر دامغان و به استناد تعريف حس مكان و هويت مساجد جوامع اسلامي، به پاسخ پرسش‌هاي تحقيق پرداخته‌ مي‌شود. يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد ميزان حضور و فعاليت‌هاي جمعي مردم بومي در تاريخانه به‌شدت كمرنگ شده و منظر تاريخي اين مسجد در نظر اهالي اين شهر از حقيقت خود فاصله گرفته است كه اين مقاله سعي در كشف چرايي آن و ارائه راهكارهايي جهت حل اين معضل دارد.