پايش بهبود ژنتيكي سالانه براي صفت توليد شير دوره ي شيردهي در گاوهاي شيري زينه و اصيل هلشتاين ايران

Monitoring of annual genetic gain for lactation milk production trait in grade and Holstein pure-bred dairy cows of Iran

اصلاح نژاد گاوهاي شيري براي صفات مهم اقتصادي (نظير مقدار شير) يك جزء بنيادي از راهبرد كلي براي بهبود سودآوري و پايداري صنعت پرورش گاو شيري محسوب مي گردد. هدف از اجراي برنامه هاي اصلاحي، افزايش شايستگي صفات اقتصادي مي باشد؛ و به منظور ارزيابي اثربخشي برنامه هاي مزبور، لازم است كه در دوره هاي زماني معيّن، ميزان روند ژنتيكي در جمعيّت هاي دام و طيور برآورد شود. اين تحقيق، با هدف پايش روند ژنتيكي صفت توليد شير دوره ي شيردهي گاوهاي زينه و اصيل هلشتاين ايران انجام گرديد. داده ها توسّط مركز اصلاح نژاد دام و بهبود توليدات دامي (وزارت جهاد كشاورزي) ارائه گرديدند. تعداد 327.190 ركورد شير متعلّق به 327.190 رأس گاو شيري در دوره ي اول شيردهي (فرزندان 5.260 پدر و 235.172 مادر) توزيع شده در 637 گله (در 15 استان) و زايش كرده بين سال هاي 1376 تا 1394 مورد استفاده قرار گرفتند. صفت توليد شير در دوره ي شيردهي، توسط يك مدل دام و به وسيله نرم افزار DMU آناليز ژنتيكي گرديد. ارزش اصلاحي گاوهاي داراي ركورد بر اساس ويژگي بهترين پيش بيني نااريب خطي محاسبه، و سپس روند ژنتيكي صفت، بر اساس تابعيّت خطّي ساده وزني توسط نرم افزار SPSS برآورد شد. يافته ها نشان داد براي صفت توليد شير در يك دوره ي شيردهي، بهبود ژنتيكي سالانه در گاوهاي زينه و اصيل هلشتاين به ترتيب برابر با 352/ 17 (0/913=R2) و 398/ 23 (0/962=R2) كيلوگرم؛ و از لحاظ آماري معني دار بود (0/0001 P). لذا، نتيجه گيري مي شود كه طي دو دهه ي گذشته، ظرفيّت ژنتيكي گاوهاي شيري ايران براي توليد شير، افزايش نسبتاً مناسبي را داشته است؛ كه مي تواند به دلايل مختلفي نظير استفاده از اسپرم هاي با كيفيّت بالا و همچنين اعمال برنامه ي گزينش كارآمد در گله هاي گاو شيري سطح كشور نسبت داده شود.