ترورسيم آبي بحراني نو در جهان؛ مطالعه موردي: سوريه

تغييرات آب و هوايي بيش از هر عامل ديگري مي‌تواندبه‌طورفزاينده‌اي امنيت ملي هر كشوري را تهديد مواجه نمايد. اين دگرگوني در مناطق خشك و نيمه‌خشك كه با كاهش بارش و افزايش دما همراه است چشم‌انداز مناسبي را همراه نخواهد داشت. جنگ داخلي خانمان‌سوز سوريه كه شعله‌هاي آن در ماه مارس 2011 ميلادي برافروخته شد ناشي از عوامل پيچيده مذهبي، سياسي، اجتماعي و زيست‌محيطي بوده است . پژوهش حاضر باهدف نقش تأثيرات آب، خشكسالي و آب‌وهوا به ارزيابي شرايط جنگ در سوريه پرداخته است. به اين منظور از داده‌هاي هواشناسي (1958-2008 ميلادي)، جمعيت (1950-2012 ميلادي)، دبي ورودي رودخانه هاي كشور سوريه (1937-2010 ميلادي)، مرور منابع و اسناد علمي منتشرشده از كشور سوريه به واكاويي بحران حاضر پرداخته شد. نتايج نشان داد، رودهاي مرزي مشترك سوريه با كشورهاي تركيه، عراق و اردن مشكلات عديده را براي اين كشور به همراه داشت بطوريكه تنش نخست سوريه بر سر آب با كشور اردن بر سر رودخانه يرموك در اوايل دهه 1990 ميلادي بوده است بعدها با بلندپروازي تركيه در احداث سدها بر سر رودخانه فرات و اجراي طرح آبي عظيم آناتولي بزرگ و آبگيري سد آتاتورك در سال 1990 ميلادي و همزماني كاهش مقدار بارش و دبي ورودي بر پيچيدگي اين بحران افزوده است. افزايش 19 ميليوني جمعيت سوريه بين سال‌هاي 1950 تا 2012 ميلادي، عدم مديريت صحيح كشور به همراه تنوع پيچيده قومي و مذهبي سوريه و از سوي ديگر و دخالت‌هاي صهيونيستي-وهابي در مسائل داخلي كشورهاي سوريه و عراق باعث شكل‌گيري جنگ داخلي گسترده‌اي در سوريه و كشورهاي منطقه شده است. پژوهش حاضر ارتباطات پيچيده بين آب و درگيري در سوريه را آشكار ساخته و يكي از راهكارهاي برون‌رفت از اين بحران را گفتگوهاي مسالمت‌آميز با كشورهاي همسايه بر سر تقسيم منابع آب و مديريت حوضه‌هاي آبخيز مي‌داند.