نقش افراط‌گرايي مذهبي در واگرايي جهان اسلام

جريان‌هاي افراطي مذهبي، نظير القاعده، طالبان و داعش، با عملكرد‌ خشونت‌طلبانه نسبت به پيروان ساير مذاهب و هويت‌هاي اسلامي موجب تفرقه و شعله‌ور شدن آتش نزاع در بين امت اسلامي شده است. آن‌ها از يك سو، چالش و تهديدي جدي براي وحدت و همگرايي جهان اسلام هستند و از سوي ديگر، افراط‌گرايي خشن و سبعانه‌ي را به نمايش مي‌گذارند كه چهره واقعي اسلام را شديداً خدشه‌دار كرده است. در اين نوشتار تلاش شده است كه ويژگي‌هاي اساسي افراط‌گرايي مذهبي و مكانيسم‌هاي تفرقه‌افكن آن آشكار گردد. نتيجه‌ي اصلي تحقيق عبارت است از اين كه پديده افراط‌گرايي مذهبي، داراي مجموعه خصلت‌هاي ماهوي‌ است كه ويرانگري، معارضه‌طلبي و رفتار‌هاي خشونت‌طلبانه را براي جريان‌هاي افراطي مذهبي اجتناب‌ناپذير مي‌سازند و در نتيجه، موجب مي‌شوند كه آن‌ها در تضاد آشكار و هميشگي با همگرايي و همبستگي جهان اسلام قرار داشته باشند. اين ويژگي‌هاي ذاتي و متناقض افراطي‌گري با همگرايي اسلامي به‌صورت توصيفي-تحليلي، صورت‌بندي و تبيين شده‌اند.