نشانه شناسي نقوش پرنده در كاشي كاري هاي مساجد (با تكيه بر مصاديق عرفاني)

نشانه شناسي علمي است كه به بررسي همه جانبة نشانه ها مي پردازد. وجود نشانه ها در هنر ايراني جايگاه خاص و ويژه ايي را به خود اختصاص داده است كه نشانه شناسي اين مضامين به درك هرچه بهتر و بيشتر فرهنگ و اعتقادت ديني-عرفاني اقوام كمك مي كند. از جمله نشانه هاي موجود در ديوارهاي مساجد مي توان به گونه هاي اسليمي، گياهي، حيواني و... اشاره داشت كه اين پژوهش درصدد است به نشانه شناسي نقوش حيواني (پرندگان) ديوارهاي مساجد بپردازد و از آن جايي كه ارتباط ميان ادبيات و هنر ناگسستني است؛ از اين رو براي رمزگشايي نقوش مساجد از مصاديق ادبي كه ژرف ساخت عرفاني دارند، نيز استفاده خواهد شد. نتايج پژوهش نشان مي دهد كه در معماري مساجد اغلب از نقوشي مانند طوطي، طاووس، كبوتر، سيمرغ و... استفاده شده است و از آن جايي كه پرنده در بستر مذهبي و عرفاني ايرانيان به صورت تعالي و عروج روح نمود يافته است، لذا رابطه معنايي محكم و استواري ميان اين نقوش با تقدس و معنويت مساجد ديده مي شود كه اين نقش ها در اغلب موارد پيوند عميق روح با الوهيت و حق را نشان مي دهند. همچنين ارتباط تصويري برخي نشانه ها از منظر استعاره مفهومي و تقابل نيز مورد كاوش قرار گرفته است. روش كار در اين پژوهش توصيفي ـ تحليلي با تكيه بر مصاديق عرفاني است.