آشوب در تاريخ

از نظر بسياري از معرفت شناسان مهم ترين ضعف تاريخ عدم قابليت تطبيق قوانين رياضي و . . . به منظور پيش بيني وضعيت آتي سيستم هاي مورد بررسي است .تاريخ مجموعه درهم تنيده از سيستم هاي ابرپيچيده شيميايي ، فيزيكي و بيولوژيك است ، كه درهم تنيده شده است و داراي مرزهاي باز از منظر تبادل جرم و انرژي هستند . اگر اين سيستم هاي پيچيده داراي يك نوع پاراديم رفتاري باشند ، مي توان با در نظر داشتن وضعيت فعلي آن ، آينده سيستم را پيش بيني كرد . اما تاريخ به عنوان يك سيستم ابرپيچيده كه پيچيدگي آن را مي توان با واژه ژوليدگي توصيف كرد ، مجموعه نامتقارن از پاراديم هاي غيرمشابه است . يك واقعيت ملموس اين است ، كه چنين سيستم هايي با كمك فنون شناخته شده رياضي تا پيش از سال 1961 م قابل پيش بيني نبود . اما با كشف بنيان هاي نظريه آشوب كه اصولا براي سيستم هاي باز و پيچيده طراحي شده است ، مي توان اميداوار شد ، كه در آينده علم تاريخ با كمك نظريه آشوب قابليت پيش بيني وضعيت آتي سيستم هاي انساني را بدست آورد . اين مقاله با بررسي دو مفهوم اساسي نظريه آشوب يعني خودمانايي و دوشاخگي تلاش دارد ، تا وجود چنين رفتارهايي را در سيستم هاي تاريخي بررسي كند.