سلامت اجتماعي و رواداري اجتماعي (نگاهي به تساهل به مثابه مبناي اخلاقي سلامت رواني جامعه)

امروزه سلامت اجتماعي به عنوان يكي از ابعاد سلامت در كنار سلامت جسمي، رواني و معنوي نقش و اهميت گسترده اي پيدا كرده است، به گونه اي كه سلامتي عاري بودن از بيماري هاي جسمي و رواني نيست، بلكه چگونگي عملكرد انسان در روابط اجتماعي و چگونگي تفكر او درباره‌ي اجتماع نيز به عنوان معيارهاي ارزيابي سلامت فرد در سطح كلان جامعه به شمار مي رود. سلامت اجتماعي و جامعه‌ي سالم، شاخص هاي متعددي دارد كه پرهيز از خشونت و داشتن شكيبايي و مدارا با ديگران يكي از آن هاست. سلامت روان و جامعه در گروي مدارا و همزيستي مسالمت آميز است. از اين رو، تساهل و مداراي اجتماعي را مي توان به عنوان مبناي اخلاقي سلامت اجتماعي تلقي كرد. اهميت ديگر تساهل و مدارا در بحث از سلامت اجتماعي و بهداشت رواني جامعه از اين جهت است كه برخي مدعي اند يكي از پيامدهاي روان شناختي منفي مربوط به دين، جنگ، خشونت-ورزي و عدم مداراست كه پيروان دين به اسم دين مرتكب مي شوند. اين مساله در ميان همه‌ي حوزه هاي روان-شناسي دين، حوزه اي است كه نيازمند تحقيقي دقيق است. در دنياي امروز، مدارا و تساهل را اغلب مفاهيمي مي‌دانند كه محصول دنياي غرب و مدرنيته است و فرهنگ‌هاي ديگر، به‌ويژه اسلام با چنين مفاهيمي آشنا نيستند، در حالي كه پژوهش‌هاي علمي و تاريخي بيانگر آن است كه اين تصور تا چه اندازه وارونه است. اسلام ديني است كه در طول تاريخ، بهترين و عالي‌ترين چهره‌ي مدارا و تحمل عقايد و افكار مخالفان را از خود نشان داده است و صدها سال، پيش از آن‌كه اروپاييان از تساهل و تسامح سخن بگويند، مسلمانان در فرهنگ اسلامي به آن پايبند بوده‌اند و گروه ها و اقليت هاي مختلف در كنار هم، جامعه‌ي سالمي داشته اند. پيامبر اكرم(ص) و امام علي(ع) چهارده قرن قبل در دنيايي كه مفهوم هم‏زيستي ديني براي بشر كاملا ناشناخته بود، آن را با صراحت كامل شناختند و ملت مسلمان را به آن دعوت كردند.