آسيب‌شناسي روايتگري خاطرات دفاع مقدس (مطالعۀ موردي كتاب خاك‌هاي نرم كوشك)

اين مقاله به آسيب شناسي روايتگري خاطرات دفاع مقدس براساس متن كتاب «خاك هاي نرم كوشك » مي پردازد. اين كتاب مجموعه خاطرات شهيد برونسي است كه سعيد عاكف آن‌ها را جمع‌آوري كرده و به طبع رسانيده است. پس از جنگ هشت سالۀ ايران و عراق، در ميان انواع ادبي و روايي، خاطره نويسي شايع‌ترين و شهره‌ترين گسترۀ روايي دفاع مقدس است. متأسفانه در بخش عمده‌اي از خاطرات تدوين شدۀ دفاع مقدس، شاهد نقص‌ها و كاستي‌هايي در بيان مطالب هستيم كه گاهي باعث تبديل اين روايت‌ها به ضد تبليغ شده و به فرهنگ الگوسازي شهدا صدمه زده است. نگارندگان در اين نوشتار ضمن احترام و ارج‌گذاري به زحمات و خدمات كساني كه در اين عرصه دست به قلم برده‌اند، بر آن هستند به اين پرسش پاسخ دهند كه در اين كتاب ـ كه از نمونه‌هاي برجستۀ خاطرات رزمندگان است- چه آسيب‌هايي راه‌يافته و ضمن برشماري اين آسيب ها به ارزيابي منصفانۀ آن ها بپردازند و با اين كار، گامي هر چند كوچك جهت آسيب‌زدايي از خاطرات دفاع مقدس بردارند. براساس نتايج پژوهش كه به شيوۀ كتابخانه اي و به روش توصيفي- تحليلي انجام شده ، برخي از اين آسيب ها عبارت است از: تمركز بر چگونگي به جاي چرايي كنش ها و منش ها و انگيزه هاي رزمندگان؛ آكندگي خاطرات از گزاره‌هاي تاريخي مطلقاً سفيد؛ علاقه‌مندي به كاربرد زبان ادبي، عاطفي – ارزشي؛ گرايش بعضاً ناخواسته به سمت اغراق و ابهام در نقل خاطرات؛ انباشتگي خاطره ها از برخي گزاره‌هاي تاريخي با تأثير نامعلوم در بصيرت‌بخشي به مخاطب ؛ تكيه بر بعد معنوي رزمندگان؛ دخالت احساسات و تقدس‌گرايي .