باستان شناسي پيش از تاريخ گيلان: ظرفيت ها، محدوديت ها و راه كارها

از زماني كه برادران دمرگان در منطقه تالش گيلان به بررسي و گمانه زني پرداختند، بيش از يكصد سال مي گذرد و در طول يك قرن گذشته پژوهش هاي ميداني باستان شناختي فراواني در سطح استان صورت پذيرفته است؛ اما تمركز اغلب اين پژوهش ها بر كاوش قبور عصر آهن، پرسش هاي بي شماري را درباره اقتصاد معيشتي، ساختار معماري، برهم كنش هاي فرهنگي و مؤلفه هاي محيطي مؤثر بر شكل گيري، گسترش و فروپاشي فرهنگ هاي پيش از تاريخي گيلان بي پاسخ گذاشته است. بررسي هاي سطحي نيز كه عمدتاً در قالب تهيه اطلس باستان شناسي استان انجام شده، اطلاعات خام، پراكنده و گاه مخدوشي از موقعيت، گاه نگاري و وسعت بيش از 160 محوطه پيش از تاريخي استان ارائه مي دهند. مقاله حاضر با روش اسنادي ضمن بررسي گزارش هاي اين پژوهش ها، به واكاوي ابهامات و خلأهاي اطلاعاتي و مشكلات ناشي از نبود رويكردهاي نو و پرسش محور در بررسي هاي منطقه پرداخته است. نگارندگان، بر پايه برخي مطالعات سال هاي اخير كه با رويكرد جديد در بررسي ها، گمانه زني ها و كاوش-هاي علمي صورت پذيرفته اند، ظرفيت ها و آسيب هاي پژوهشي استان را معرفي و چشم انداز و وضعيت مطلوب مطالعات آتي را ترسيم و پيشنهاد مي نمايند.