سكوت سنگ ها (بررسي فرم ونقش استلهاي موزه آذربايجان ومقايسه آنها با آثار مشابه در قفقاز وآناتولي)

در موزه آذربايجان (تبريز) شماري از آثار حجمي سنگي دوران پيش از تاريخ وجود دارد كه مي تواند بيانگر ارتباطات فرهنگي فلات ايران با منطقه قفقاز و اوراسيا باشد كه اين آثار به عصرآهنمنسوب شده اند و به نظر مي رسد كه با فرهنگهاي كوچ رو در ارتباط باشند و نه فرهنگهاي شهرنشين!و از نكته نظر باستانشناسي مطالعات پراكنده اي در مورد اين آثار در تركيه، ايران، قفقاز و شوروي سابق انجام شده است كه البته مطالعات آنها بيشتر در زمينه باستانشناسي و چگونگي ارتباط اين آثار با فرهنگهاي كوچ رو بوده است و از نظر مسايل هنري ، فرم و طبقه بندي نقوش و مفهوم آنها بويژه با تاكيد بر نمونه هاي موجود در ايران صورت نگرفته است . اين آثار داراي تنوع خاص و كم نظير ند و اين تنوع در چهره پردازي و حجاري و گاه نگاري و تنوع جغرافيايي كاملا مشهود است.اين آثار در افق پيش از تاريخ عصرآهن قرار مي گيرند و بالتبع بايد در گروه قفقاز و شمال غرب فلات ايران طبقه بندي شده و بررسي شوند و از نمونه هاي اروپايي وآلتايي و نمونه هاي اوراسيايي (اروپاي شرقي و آلتايي)متفاوت هستند.روشمندي پژوهش حاضر، بر مبناي اصول تاريخ هنر بوده كه بر مبناي مقايسه نقش و فرم و تكنيك با رعايت و با عنايت به گاهنگاريهاي باستان شناختي به طبقه بندي فرم و نقش پرداخته ايم. اين آثار با آثار قفقاز و آناتولي قابل مقايسه بوده و داراي اشتراكات فراواني هستند وعصر آهن I وII محتمل ترين قدمت براي اين استل ها به نظر مي رسد . اين استل ها بدون شك با اقوام چادر نشين قفقازي مرتبط هستند و با مردمان چادرنشين و اعتقادات آنها مرتبط بوده اند.