بررسي آداب دبيري در كتاب تاريخ جهانگشاي جويني

يكي از مشاغل مهم و با ارزش در ايران باستان دبيري بوده است. كساني كه در كسوت دبيري در مي آمدند با پادشاهان و درباريان در ارتباط بودند و به اين جهت افرادي كه براي اين شغل انتخاب مي شدند بايد داراي خانواده سرشناس و اصل و نسب دار مي بودند. صاحب كتاب تاريخ جهانگشا، عطاملك جويني از چنين حانداني است كه در كتاب ارزشمند خود وقايع دوران مغول را در هيئت دبيري توانا، به تصوير كشيده است. در اين جستار به بررسي آداب دبيري در كلام جويني پرداخته شده است تا با تكيه بر مباني و اصول علم دبيري از خلال متن تاريخ جهانگشا اصول و آيين دبيري نشان داده شود. در اين كتاب اصول دبيري عبارت است از: انتخاب واژه و موسيقي آن، مترادف آوردن واژگان، نظام منطقي كلام، ذكر عوامل ايجاد و وقوع پديده ها و حوادث، دقت در ثبت و ضبط مشاهدات در كلام، انعكاس اوضاع اجتماعي، آگهي از تاريخ و استشهاد به حوادث تاريخي، ديداري كردن كلام، كاربرد قرآن و احاديث، كاربرد ضرب المثل، كاربرد شعر در نثر، استفاده از شگردهاي ادبي، توصيف در كلام و حسن ختام.