بررسي زيبايي ادبي فاصله در سوره¬ي نجم

تأثير واقعي سخن بر دل، فقط زماني امكان پذير است كه علاوه بر درستي و واضح بودن آن، با زيبايي هاي بلاغي آراسته شده باشد. در اين مورد مي توان به كتاب مقدس قرآن كريم اشاره كردكه نمونه كامل فصاحت و بلاغت است، و بخاطر وجود درستي و استدلال صحيح و تزيينات ظاهري، بر روح و جان شنونده تأثير بسزايي مي گذارد، چرا كه عبارات اين كتاب مبارك با نظم و دقت شگفت انگيزي سامان يافته است. اين سوره¬ي مباركه به طوركلي انگار يك منظومه موسيقي آسماني است كه آهنگين و نغمهدار است. نغمهها و آواهايش همانگونه كه در فاصلههاي هماهنگ و قافيهدار آن، طنينانداز است در ساختار واژگاني سوره نيز، به زيبايي نمايان است. در برخي از موارد، نغمه و آوا، آشكارا مقصود و مراد است. گاهي واژهاي اضافه ميگردد، وگاهي قافيهاي برگزيده ميشود، تا نغمهپردازي درست و سالم بماند، و آهنگ و نوا با دقت طنينانداز گردد، بدون اينكه به معني مراد و مقصود خلل و زياني برسد، كه سوره آن را در روند گفتار اداء ميكند و آن را برعهده دارد. فاصله، كلامي موزون و زيبا با حرف روي واحد است كه در آخر آيه مي¬آيد و مانند قافيه در شعر و سجع در نثر است. اين زيبايي ادبي براي انتقال پيام به مخاطب به شكلهايي همچون تضاد، ارتباط معنايي كلمات مسجع, حذف، تغييركلمات، تقديم و تأخير، اتحاد در حروف پاياني به كار رفته است. مي توان گفت كاربرد فراوان فاصله در قرآن باعث زيبايي دو چندان كلام شده و اين امر توجه علماء بلاغت را بيش از پيش به خود جلب نموده است. از اين رو مقاله ي حاضربه بررسي فاصله در سوره ي نجم اختصاص يافته است و نمونه هايي از آيات مربوطه را با تكيه بر منابع و مآخذ قرآني – ادبي بلاغي به كار برده است. و نتايجي رانيز بدست آورده است. هدف اين پژوهش تحليل ادبي و زيبايي بلاغي متن سوره ي نجم به منظور ايجاد درك عميق از زيبايي بلاغت قرآن، از جانب مخاطب است.