درآمدي بر مباني كلامي تفسير علمي قرآن كريم

خداوند متعال در آيات متعددي از قرآن كريم به انواع مختلفي از پديده‌هاي طبيعي اشاره كرده و به طور صريح يا غير صريح برخي از ويژگي‌هاي آنها را توصيف مي‌نمايد. لذا بهره‌گيري از يافته‌هاي علمي متقن و معتبر مي‌تواند در فهم بهتر و دقيقتر اين آيات راهگشا باشد. اين امر لزوم اهتما ويژه به روش تفسير علمي و تبيين و تنقيح مباني آن را نشان مي‌دهد. اما برخي از صاحبنظران به صراحت با تفسير علمي آيات قرآن مخالفت كرده و دلايل مختلفي براي معتبر نبودن آن ارائه مي نمايد. بررسي‌ها نشان مي‌دهد كه عمده اشكالات مخالفان تفسير علمي علاوه بر اينكه ناشي از نداشتن تعريف درستي از تفسير علمي است، به اين دليل است كه مباني كلامي تفسير علمي به خوبي تبيين نشده است. يافته‌هاي اين پژوهش حاكي از آن است كه براي ارائه هرگونه برداشت و استنباط علمي صحيح از آيات قرآن مي‌بايست مباني كلامي خاصي در نظر گرفته شود. البته نمي‌توان گفت كه اين مباني كلامي تنها مختص به تفسير علمي هستند، چراكه در ساير روش‌هاي تفسيري نيز موضوعيت دارند، ولي نسبت دادن آنها به تفسير علمي از آن جهت است كه نقش اساسي و تعيين كننده‌اي در اين روش تفسيري دارند، به گونه‌اي كه كاربست يا خدشه در آنها به صورت نظري در اعتبار تفسير علمي يا به صورت عملي در نحوه تفسير علمي و مصاديق آن اثرگذار است. اين پژوهش نشان مي‌دهد كه مهمترين مباني كلامي دخيل در تفسير علمي عبارتند از: تركيبي و چند ساحتي بودن زبان قرآن؛ واقع نمايي و عدم راهيابي باطل به قرآن؛ جاودانگي و فراعصري بودن قرآن؛ چند معنايي و چند لايه بودن معاني قرآن؛ حكيمانه بودن كلام، افعال، اوامر و نواهي الهي؛ ضرورت وجود اسباب در اداره و انجام امور توسط خداوند.