شرايط و اسباب تحقق ارتداد از ديدگاه مذاهب پنجگانه اسلامي

در اصطلاح فقهاي شيعه و اهل سنت ارتداد عبارت است از اينكه كسي از اسلام خارج شود و كفر را برگزيند. فقهاي اماميه و اهل سنت با وجود اتفاق نظر در برخي عوامل و شرايط تحقق ارتداد، در بعضي از آنها اختلاف نظر دارند. در اين پژوهش كه به روش توصيفي تحليلي انجام پذيرفته، با تبيين و بررسي موارد مشترك و اختلافي فريقين چنين نتيجه گرفته شده كه اولاً، عقل و اختيار از ديدگاه فريقين، از شرايط تحقق ارتداد محسوب مي شوند؛ ولي بلوغ و عدم مستي شخص، مختلف فيه است؛ ثانياً، همه آنها در سببيت انكار يكي از اصول دين يا ضروري دين و نيز سبّ نبيّ نسبت به وقوع ارتداد اجماع دارند؛ اما در اينكه انكار ضروري دين به خودي خود، علت تامّه ارتداد است، يا آنكه اگر مستلزم تكذيب پيامبر و رسالت او باشد، به ارتداد مي‏انجامد، اختلاف كرده و دو گروه شده اند.