كمينه سازي مولفه هاي مسكن برمبناي انديشه اسلامي با هدف مناسب سازي آن براي قشر كم درآمد

«مسكن»، مشتمل بر واحد سكونت انسان و محيط آن، مهمترين بستر شكل¬گيري جهان¬بيني انسان و پاسخ¬گويي به اصلي¬ترين نيازهاي وي در جهت رشد و تعالي مي¬باشد. برخورداري از مسكن مناسب يكي از نيازهاي اساسي در دين اسلام، قوانين ملي و بين¬المللي است. لذا، طراحي مسكن مطلوب و متناسب با شان و منزلت انسان – صرف¬نظر از نژاد، مليت، زبان، قوميت، طبقه اجتماعي و توان مالي- موضوعي است كه امروزه با توجه به فراگيري فقر و اختلاف طبقاتي ، بيش از پيش به تلاش¬هاي نظري و عملي نيازمند است. از اين رو هدف از اين نوشتار، تبيين مولفه¬هاي مسكن كه بتوان با كمينه¬سازي آنها كيفيت مسكن و پاسخ¬گويي آن به نيازهاي اساسي انسان را در حد مطلوب حفظ نمود و تاكيد بر مولفه¬هايي است كه كمينه نمودن آنها آسايش ساكنين را مختل نموده و با توجه به طول زمان حضور انسان در مسكن، آسيب-هاي جسمي و روحي را متوجه آنها مي نمايد. به اين منظور ابتدا به روش تفسيري- تحليلي، مباني طرح و ساخت مسكن را در منابع اسلام، بررسي نموده و به روش كتابخانه¬اي پيشينه خانه¬سازي براي قشر كم¬درآمد در ايران و مباني مسكن حداقل بررسي شده است. بر اساس نتايج، مي توان با كمينه سازي برخي مولفه هاي طراحي از جمله تنوع اشكال و تناسبات، ارتفاع طبقات، تنوع در تيپ اجزاي الحاقي، تنوع در مصالح مصرفي، تعدد فضاهاي تك منظوره، و از طريق مجتمع¬سازي فضاها در مقياس محيط و واحد مسكوني، انعطاف¬پذيري و افزايش كارايي زيربنا، هزينه¬هاي ساخت و بهره¬برداري مسكن را به ميزان قابل توجهي كاهش داد. از طرفي عواملي چون اجتماع¬پذيري محيط خانه، دسترسي به محيط اشتغال، حفظ حريم خانواده در محله، حفظ حريم خصوصي افراد خانه، اهميت فضاي باز، كاربري¬ها و زيرساخت¬هاي لازم در محيط مسكوني، و زيربناي متناسب با سبك زندگي و نياز خانواده ايراني، قابل كمينه¬سازي نبوده و كميت و كيفيت آنها بايد متناسب با نياز خانواده تامين گردد.